HUDUDLARNING KRIMINOGEN XARITALARINI YARATISHDA GIS TEXNOLOGIYALARINING AHAMIYATI

Authors

  • Yusupova Shaxnoza Yuldash qizi O’zbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi tadqiqotchisi

Keywords:

GIS texnologiyalari, kriminogen xaritalash, qaynoq nuqtalar, geografik profil, huquqbuzarliklar profilaktikasi, raqamli xarita.

Abstract

Ushbu maqolada jinoyatchilikka qarshi kurashish va huquqbuzarliklarning oldini olishda Geografik axborot tizimlari (GIS) hamda kriminogen xaritalashning (crime mapping) o‘rni va ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, kriminogen vaziyati murakkab bo‘lgan («qizil» toifa) mahallalarda vaziyatni barqarorlashtirishda zamonaviy raqamli texnologiyalardan foydalanishning samaradorligini tahlil qilgan. Maqolada jinoyatlarni fazoviy tahlil qilish, «qaynoq nuqtalarni» (hot spots) aniqlash va jinoyatchilarning geografik profilini tuzish metodologiyalari batafsil ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijasida GIS texnologiyalari huquqni muhofaza qilish organlari kuch va vositalarini oqilona taqsimlash hamda kriminogen xavfni oldindan prognoz qilishda asosiy vosita ekanligi asoslangan.

References

Anhor.uz.– 2025. https://anhor.uz/uz/news/.

Gazeta.uz. – 2025. https://www.gazeta.uz/uz/2025/01/22/mahalla.

David WM Sorensen (2005) Daniya turar-joylariga o'g'irlik qilish yo'li: sudlangan Daniya jinoyatchilari tomonidan sodir etilgan jinoyatlarning tarqalishi va o'zaro bog'liqligi. Adliya vazirligi, Daniya.

Sara Elvud, Helga Leitner (2013) GIS va jamoatchilikka asoslangan rejalashtirish: Mahalla nuqtai nazari va ehtiyojlarining xilma-xilligini o'rganish 25(2): 77-88.

Jasper J van der Kemp, Piter J van Koppen (2007) Geografik profilni aniq sozlash. Amerika jinoiy adliya jurnali 17(2): 347-364.

Huxhold WE, Levinsohn AG (1995) Geografik axborot tizimlari loyihalarini boshqarish. Oksford, Angliya.

Jonson MR (2004) Qamoqxona to'dalari razvedkasidan ichkaridan tashqariga qarab foydalanish. Jinoyatchilik xaritalash yangiliklari, 6(3): 4-7.

Klark K.C. (1997) Geografik ma'lumotlar bilan ishlashni boshlashTizimlar. Yuqori Saddle daryosi: Prentice Hall, AQSh.

Laverty I, MacLaren P (2002) Geografik profillash: jinoyatchilik tahlilchilari uchun yangi vosita. Jinoyat xaritalash yangiliklari 4(3): 5-6.

Fridell L, Wycoff M (2004) Jamiyat politsiyasi: o'tmish, hozirgi vakelajak. AQSh.

Schwind H, Ahlborn W, Weiss R (1978) Empirische Kriminalgeographie. Germaniya.

Jek R. Grin (2000) Amerikada jamoat politsiyasi faoliyati: Politsiyaning tabiati, tuzilishi va funksiyasini o'zgartirish. Milliy adliya instituti, AQSh.

Rossmo DK (2013) Geografik profillash. In: G Bruinsma & DL Weisburd (Muharrirlar), Kriminologiya va jinoyat adliya ensiklopediyasi. Springer, AQSh, 1934-1942-betlar.

Downloads

Published

2026-04-14