MATERIAL XARAJATLARINI OBYEKT TANNARXIGA KIRITISHNING NAZARIY VA AMALIY JIHATLARI

Authors

  • Toshimov Azizbek Hakimovich, Sa'dullayev Ja'far Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

Keywords:

material xarajatlari, obyekt tannarxi, ishlab chiqarish xarajatlari, kalkulyatsiya, tannarx hisobi, buxgalteriya hisobi, material resurslari, xarajatlarni taqsimlash, iqtisodiy samaradorlik, ishlab chiqarish korxonasi.

Abstract

Ushbu maqolada material xarajatlarini obyekt tannarxiga kiritishning nazariy asoslari hamda amaliy mexanizmlari kompleks tarzda tadqiq etilgan. Tadqiqot davomida ishlab chiqarish jarayonida material resurslaridan samarali foydalanish, ularni tannarx obyektlari bo‘yicha asosli taqsimlash va hisobga olishning iqtisodiy mazmuni ochib berilgan. Shuningdek, material xarajatlarini kalkulyatsiya qilishning zamonaviy usullari, ularning mahsulot tannarxiga hamda korxona moliyaviy natijalariga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Maqolada amaldagi buxgalteriya hisobi tizimi va ishlab chiqarish amaliyotida uchrayotgan muammolar, xususan material xarajatlarini noto‘g‘ri guruhlash, me’yorlardan chetlanish va xarajatlarni nazorat qilishdagi kamchiliklar o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida material xarajatlarini obyekt tannarxiga kiritish jarayonini takomillashtirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Mazkur tavsiyalar ishlab chiqarish xarajatlari ustidan nazoratni kuchaytirish, mahsulot tannarxining aniqligi va ishonchliligini oshirish hamda korxonalarning iqtisodiy samaradorligini ta’minlashga xizmat qiladi.

References

O‘zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonuni. – T.: O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 2016.

O‘zbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standartlari to‘plami. – T.: Iqtisodiyot va moliya vazirligi nashri, 2023.

Urazov K.B., Po‘latov M.E. Buxgalteriya hisobi. Darslik. – Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyoti, 2020.

Temirov F.T. Xarajatlar hisobi va mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilish. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Iqtisodiyot nashriyoti, 2021.

Tashnazarova D. Tannarx buxgalteriya hisobi va moliyaviy buxgalteriya hisobining aloqalari // Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. – 2024. – №12. – B. 173–178.

Pardayev A.X., Ivliev V.A. Boshqaruv hisobi. Darslik. – Toshkent: IQTISOD-MOLIYA, 2019.

To‘xliyev I.T. Korxonalarda ishlab chiqarish xarajatlari hisobi va tahlili. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020.

O‘rmonov X., Egamov S., Abdumutalova R. Buxgalteriyada asosiy vositalarni ta’mirlash xarajatlarini optimallashtirish hisobi // Obrazovanie, nauka i innovatsionnie idei v mire. – 2025. – №65(3). – B. 272–275.

Xasanov B.A. Moliyaviy va boshqaruv hisobi asoslari. – Toshkent: Voris-nashriyot, 2022.

Downloads

Published

2026-05-14