KATTA HAJMDAGI MA’LUMOTLARNI (BIG DATA) QAYTA ISHLASH TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA AQLLI SHAHAR (SMART CITY) TIZIMLARINI YARATISH VA BOSHQARISHNING INNOVATSION YECHIMLARI
Keywords:
Big Data, Smart City, IoT, Hadoop, Spark, sun’iy intellekt, raqamli infratuzilma, bulutli hisoblash, urbanizatsiya, aqlli transport, ma’lumotlar tahlili.Abstract
Mazkur maqolada katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash texnologiyalarining aqlli shahar tizimlarini shakllantirish va boshqarishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Smart City konsepsiyasi zamonaviy urbanizatsiya jarayonida transport, energetika, sog‘liqni saqlash, ekologiya, kommunal xizmatlar va xavfsizlik tizimlarini raqamlashtirish orqali samarali boshqaruvni ta’minlashga qaratilgan. Tadqiqot davomida Big Data texnologiyalarining Hadoop, Spark, IoT, sun’iy intellekt va bulutli hisoblash tizimlari bilan integratsiyasi ko‘rib chiqildi. Shuningdek, Barselona, Singapur, Dubay va Seul kabi ilg‘or aqlli shaharlar tajribasi o‘rganildi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, katta hajmdagi ma’lumotlarni real vaqt rejimida tahlil qilish transport oqimlarini optimallashtirish, energiya sarfini kamaytirish hamda ekologik monitoring samaradorligini oshirish imkonini beradi. Shu bilan birga, axborot xavfsizligi, maxfiylik va texnologik infratuzilma bilan bog‘liq muammolar ham tahlil qilindi. Maqola aqlli shaharlarni boshqarishda Big Data texnologiyalarining innovatsion imkoniyatlarini ilmiy asosda yoritadi.
References
United Nations. World Urbanization Prospects 2018. New York: UN Publishing, 2019. – pp. 15–22.
Batty M. Smart Cities of the Future. London: UCL Press, 2018. – pp. 45–61.
Mayer-Schönberger V., Cukier K. Big Data: A Revolution That Will Transform How We Live, Work and Think. Boston: Houghton Mifflin Harcourt, 2013. – pp. 72–95.
Townsend A. Smart Cities: Big Data, Civic Hackers and the Quest for a New Utopia. New York: W.W. Norton & Company, 2014. – pp. 101–125.
Gubbi J., Buyya R., Marusic S., Palaniswami M. “Internet of Things (IoT): A Vision, Architectural Elements, and Future Directions”. Future Generation Computer Systems, 2013. – Vol. 29, No. 7. – pp. 1645–1660.
Kitchin R. The Real-Time City? Big Data and Smart Urbanism. GeoJournal, 2014. – Vol. 79. – pp. 1–14.
Singapore Smart Nation Programme Office. Smart Nation Strategy Report. Singapore Government Publications, 2022. – pp. 28–35.
International Energy Agency. Digitalization and Energy Report. Paris: IEA Publications, 2017. – pp. 50–68.
Bakıcı T., Almirall E., Wareham J. “A Smart City Initiative: The Case of Barcelona”. Journal of the Knowledge Economy, 2013. – Vol. 4, No. 2. – pp. 135–148.
Kim J., Kwan M. “COVID-19 and Smart City Technologies in South Korea”. Sustainable Cities and Society, 2021. – Vol. 65. – pp. 1–9.
Zanella A., Bui N., Castellani A., Vangelista L., Zorzi M. “Internet of Things for Smart Cities”. IEEE Internet of Things Journal, 2014. – Vol. 1, No. 1. – pp. 22–32.
IBM Corporation. Intelligent Transportation Systems White Paper. IBM Research Publications, 2020. – pp. 17–29.
Hashem I., Yaqoob I., Anuar N., Mokhtar S., Gani A., Khan S. “The Rise of Big Data on Cloud Computing”. Information Systems, 2015. – Vol. 47. – pp. 98–115.
Russell S., Norvig P. Artificial Intelligence: A Modern Approach. 4th edition. Pearson Education, 2021. – pp. 210–248.
European Union Agency for Cybersecurity (ENISA). Security and Resilience in Smart Cities. Brussels, 2019. – pp. 33–49.
Anthopoulos L. Smart City Emergence: Cases from Around the World. Elsevier, 2017. – pp. 88–104.
Cisco Systems. Smart City Cybersecurity Framework. Cisco White Paper, 2021. – pp. 12–27.





