SUG'ORILADIGAN YERLARNING SHO'RLANISHIGA QARSHI KURASHDA DRENAJ TIZIMLARINING ROLI
Keywords:
Drenaj tizimlari, grunt suvlari sathi, tuproq sho'rlanishi, yopiq gorizontal drenaj, vertikal drenaj, tuz balansi, sho'r yuvish, melioratsiya.Abstract
Ushbu tadqiqot ishida sug'oriladigan yerlarning sho'rlanishiga qarshi kurashish hamda grunt suvlari sathini va mineralizatsiyasini tartibga solishda drenaj tizimlarining tutgan o'rni chuqur ilmiy tahlil qilingan. Ishda ochiq kollektor-drenaj, yopiq gorizontal va vertikal drenaj tizimlarining meliorativ samaradorligi, tuproqning tuz balansini yaxshilashdagi imkoniyatlari hamda ekspluatatsion xususiyatlari qiyosiy o'rganilgan. Tadqiqot natijalari yopiq gorizontal va zamonaviy geotukmali drenaj tizimlarini joriy etish orqali grunt suvlari sathini kritik chuqurlikdan (2.0–2.5 m) pastda saqlash, tuproqdagi zararli tuzlar miqdorini 60–75% ga kamaytirish va ekinlar hosildorligini 25–30% ga oshirish imkoniyati mavjudligini isbotlaydi.
References
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 11-avgustdagi PQ-4810-son "Mintaqada yerlarning meliorativ holatini yaxshilash va suv resurslaridan samarali foydalanish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Qarori.
Avliyakulov, J. S., & Matyakubov, B. S. (2022). Sug'oriladigan yerlarning melioratsiyasi va drenaj tizimlarini ekspluatatsiya qilish. Toshkent: "O'qituvchi", 240-b.
Ritzema, H. P. (2021). Drainage principles and applications for land reclamation in arid and semi-arid regions. International Institute for Land Reclamation and Improvement (ILRI), Wageningen, Netherlands.
Shirokova, J. I., & Hamidov, M. H. (2023). Assessment of subsurface drainage efficiency in reducing soil salinity in Central Asia. Agricultural Water Management, 275, 107980.
World Bank. (2024). Irrigation and Drainage Improvement Project: Lessons and Strategies for Sustainable Soil Reclamation. World Bank Report, Washington D.C.





