НАРКОТАҲДИДНИНГ ТРАНСМИЛЛИЙ ВА РАҚАМЛИ ЎЛЧАМЛАРИ: ЎЗБЕКИСТОН ТАЖРИБАСИ ВА ИННОВАЦИОН ЕЧИМЛАР
Keywords:
наркотаҳдид, трансмиллий уюшган жиноятчилик, Афғонистон, гиёҳвандлик, миллат генофонди, ёшлар, рақамли наркосавдо, «закладка», сунъий интеллект, ПФ-207-сон Фармон.Abstract
мақолада гиёҳвандлик воситаларининг ноқонуний айланмасига оид трансмиллий (Афғонистон омили), минтақавий ва миллий (Ўзбекистон) даражадаги тенденциялар, наркобизнеснинг рақамли муҳитга кўчиши ҳамда бу ҳодисанинг ёшлар ва миллат генофондига таъсири қисқача, аммо комплекс тарзда таҳлил қилинади. Ўзбекистон Республикасида қабул қилинган ҳуқуқий-институционал чоралар (ПФ-207-сон Фармон) кўриб чиқилади ва сунъий интеллект ҳамда рақамли мониторингга асосланган амалий тавсиялар ишлаб чиқилади.
References
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Аҳоли саломатлиги ва миллат генофондини гиёҳвандлик ва наркожиноятлардан самарали ҳимоя қилиш бўйича комплекс чора-тадбирлар тўғрисида»ги ПФ-207-сон Фармони. 03.11.2025 й. https://lex.uz/docs/7818774
Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Гиёҳванд моддалар ва жиноятчилик бўйича бошқармаси (UNODC). World Drug Report 2025. New York, 2025. https://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/WDR_2025/WDR25_B1_Key_findings.pdf
Гиёҳвандлик воситаларининг ноқонуний муомаласига қарши курашиш бўйича Марказий Осиё минтақавий ахборот мувофиқлаштириш маркази (CARICC) таҳлилий маълумотлари, 2024–2025 йй.
TRM Labs. Крипто-активлар ҳаракатини таҳлил қилиш бўйича ҳисоботлар, 2025 й.
New York Police Department (NYPD), Microsoft. Domain Awareness System концепцияси тавсифи.
Пардаева С.Б., Ҳабибуллаев Ш.С., Умирбоева М.О., Охонов Э.Т. Табиий ва синтетик наркотик воситалар. Зарари ва фойдаларини ўрганиш. Мақола. 2025 й. https://cyberleninka.ru/article/n/tabiiy-va-sintetik-narkotik-vositalar-foydasi-va-zararlarini-o-rganish
Мадвалиев А. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. Тошкент, 2018 й.
«Ўзбекистонда охирги 5 йилда наркобеморлар рўйхатига олинганлар сони 53 фоизга кўпайди» — бош нарколог. Мақола. Дунё ўзбеклари расмий веб-сайти. 02.12.2025 й. https://dunyouzbeklari.com/?p=265599
«Ёшлар орасида «дорихона наркоманияси» кенг тарқалаётганидан ташвишдамиз» — Наркотикларни назорат қилиш миллий маркази. Gazeta.uz. 15.11.2024 й. https://www.gazeta.uz/uz/2024/11/15/narco/
«Тошкентда ўқувчилар орасида синтетик наркотик истеъмол қилиш кўпаяпти» — Тошкент шаҳар ҳокими ўринбосари Д.Раҳимова. Gazeta.uz. 19.11.2024 й. https://www.gazeta.uz/uz/2024/11/19/narco/
Тошкентдаги баннерда гиёҳванд моддалар сотиладиган сайт реклама қилингани аниқланди. Тезис. Gazeta.uz. 22.11.2019 й. https://www.gazeta.uz/uz/2019/11/22/drug-banner/
Лалетин Ю.П. Производство наркотиков в Афганистане. Сборник «Ближний Восток и современность». Вып. 18, 2003. http://book.iimes.su/?p=1964
Ш.Мирзиёевнинг «Тинчлик жараёни, хавфсизлик соҳасида ҳамкорлик ва минтақавий шериклик» мавзусидаги халқаро конференциядаги нутқи. Ўзбекистон миллий ахборот агентлиги. 27.03.2018 й.
Тожикистон Афғонистонда наркотик ишлаб чиқариш ошганини маълум қилди. 02.08.2023 й. https://daryo.uz/k/2023/08/02/tojikiston-afgonistonda-narkotik-ishlab-chiqarish-oshganini-malum-qildi
UNODC. Afghanistan opium cultivation in 2023 declined 95 per cent following drug ban — new UNODC survey. 05.11.2023. https://www.unodc.org/ unodc/en/press/releases/2023/November/ afghanistan-opium-cultivation-in-2023-declined-95-per-cent-following-drug-ban_-new-unodc-survey. html
Poppy Cultivation Increased 32% From Past Year: UNODC. TOLOnews. 02.11.2022. https://tolonews.com/afghanistan-180562
БМТ Афғонистонда метамфетамин савдоси кескин ошди. Deutsche Welle. 10.09.2023. https://www.dw.com/ru/oon-v-afganistane-rezko-vyros-oborot-metamfetamina/a-66772713
Толибон яна қудратга қайтди. Энди Афғонистондаги наркобизнесга нима бўлади? BBC Uzbek. 02.11.2021. https://www.bbc.com/uzbek/world-58417819





