ISBOT QILISH INSTITUTIDA DALILLARNI TEKSHIRISH: HOZIRGI HOLAT VA ISTIQBOLLAR

Authors

  • Yangiyev G’ayrat Avezxonovich BUXDU “Yurisprudensiya” kafedrasi dotsenti

Keywords:

исбот қилиш, далиллар, далилларни текшириш, далилларни баҳолаш, ишончлилик, мақбуллик, рақамли далиллар, электрон маълумотлар, аутентификация, далилларнинг яхлитлиги, сақланиш занжири, рақамли криминалистика, жиноят процесси.

Abstract

мақолада жиноят процессида исбот қилиш институтининг таркибий элементи бўлган далилларни текширишнинг ҳуқуқий табиати, амалий аҳамияти ва замонавий трансформацияси таҳлил қилинган. Далилларни текширишнинг Ўзбекистон Республикаси Жиноят-процессуал кодексидаги ҳуқуқий асослари, хусусан, далилларнинг синчковлик билан, тўла, ҳар томонлама ва холисона текширилиши талаби ҳамда уларни баҳолаш мезонлари ўртасидаги ўзаро боғлиқлик тадқиқ этилган. 2024 йилда рақамли далиллар институтининг қонунчиликка киритилиши муносабати билан далилларни текширишнинг анъанавий модели янги мазмун касб этаётгани асосланган. Муаллиф рақамли далилларни текширишда аутентификация, яхлитлик, сақланиш занжири, метамаълумотлар, электрон маълумотларнинг асл манбаси ва улар билан ишлаш жараёнини процессуал қайд этиш зарурлигини асослайди. Халқаро стандартлар, жумладан Будапешт конвенцияси, Европа Кенгаши тавсиялари, ISO/IEC 27037 стандарти, UNODC ва Европа инсон ҳуқуқлари суди ёндашувлари асосида миллий қонунчиликни такомиллаштириш бўйича аниқ таклифлар ишлаб чиқилган.

References

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси. 1994 йил 22 сентябрь. – Тошкент: Адолат. – 94, 95-моддалар.

Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 21 ноябрдаги ЎРҚ–1003-сон «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига рақамли далиллар билан ишлаш тизимини такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги Қонуни.

Белкин Р. С. Курс криминалистики: в 3 т. – Москва: Юристъ, 1997.

Лазарева В. А. Доказывание в уголовном процессе. – Москва: Юрайт, 2019.

United Nations Office on Drugs and Crime. Cybercrime Module 4: Key Issues – Digital Evidence. – Vienna: UNODC.

Council of Europe. Electronic Evidence in Civil and Administrative Proceedings: Guidelines and Explanatory Memorandum. – Strasbourg, 2019.

Council of Europe. Convention on Cybercrime (Budapest Convention), ETS No. 185. – Budapest, 2001.

ISO/IEC 27037:2012. Information technology — Security techniques — Guidelines for identification, collection, acquisition and preservation of digital evidence. – Geneva: ISO, 2012.

Kent K., Chevalier S., Grance T., Dang H. Guide to Integrating Forensic Techniques into Incident Response. NIST Special Publication 800-86. – Gaithersburg: National Institute of Standards and Technology, 2006.

European Court of Human Rights. Guide on Article 6 of the Convention – Right to a Fair Trial (Criminal Limb). – Strasbourg, updated 28 February 2026.

European Court of Human Rights. Yüksel Yalçınkaya v. Türkiye [GC], no. 15669/20, judgment of 26 September 2023.

European Court of Human Rights. Khan v. the United Kingdom, no. 35394/97, judgment of 12 May 2000.

Council of Europe. Digital Forensics Guide. – Strasbourg.

Downloads

Published

2026-08-11