MINTAQALAR IQTISODIY RIVOJLANISHIGA TA'SIR ETUVCHI OMILLARNI BAHOLASH

Authors

  • Teshayev Zafarbek Zokirovich Osiyo Xalqaro Universiteti, O’qituvchi

Keywords:

mintaqaviy iqtisodiyot, hududiy rivojlanish omillari, integral indeks, konvergensiya, institutsional boshqaruv, inson kapitali, investitsion muhit, infratuzilma, ierarxiyalarni tahlil qilish usuli

Abstract

Maqolada mintaqalar iqtisodiy rivojlanishiga ta'sir etuvchi omillar tizimlashtirilib, ularni kompleks baholashning original uslubiy vositasi ishlab chiqilgan. Omillar to'rt yirik guruhga ajratilgan: tabiiy-geografik va resurs omillari, ishlab chiqarish-iqtisodiy omillar, ijtimoiy-demografik omillar hamda institutsional-boshqaruv omillari. Mintaqaning rivojlanish salohiyatini o'lchash uchun «OMIL» (4F) uslubiyoti — to'rtta blok-mezon (odam kapitali, moliyaviy-investitsion muhit, infratuzilma salohiyati, lokal institutsional boshqaruv) asosida integral indeks hisoblash modeli taklif etilgan. Model chiziqli min-maks normallashtirish va ierarxiyalarni tahlil qilish usuliga (AHP) tayanadi hamda mintaqalarni to'rtta guruhga tabaqalashtirib, har biri uchun boshqaruv qarorini belgilaydi.

References

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son Farmoni. «2022–2026-yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida».

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son Farmoni. «O'zbekiston — 2030» strategiyasi to'g'risida.

O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 20-dekabrdagi PF-223-son Farmoni. «Hududlarda yuqori iqtisodiy o'sish va aholi bandligini ta'minlashning yangi tizimini yo'lga qo'yish hamda bu borada mahalliy hokimliklarning roli va mas'uliyatini oshirish chora-tadbirlari to'g'risida».

Vahobov A.V., Xajibakiyev Sh.X., Raximov A. Mintaqaviy iqtisodiyot va hududiy rivojlanish. — Toshkent: Universitet, 2018.

Porter M.E. The Competitive Advantage of Nations. — New York: Free Press, 1990.

Krugman P. Geography and Trade. — Cambridge, MA: MIT Press, 1991.

Myrdal G. Economic Theory and Underdeveloped Regions. — London: Duckworth, 1957.

Perroux F. La notion de pôle de croissance // Economie Appliquée. — 1955. — No. 1–2.

Granberg A.G. Osnovy regionalnoy ekonomiki. — Moskva: GU VShE, 2004.

OECD. How Regions Grow: Trends and Analysis. — Paris: OECD Publishing, 2009.

OECD. OECD Regional Outlook 2023. — Paris: OECD Publishing, 2023.

Saaty T.L., Vargas L.G. Models, Methods, Concepts and Applications of the Analytic Hierarchy Process. 2nd ed. — New York: Springer, 2012.

OECD, JRC — European Commission. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. — Paris: OECD Publishing, 2008.

Xodiyev B.Yu. va boshq. Milliy iqtisodiyot va sanoat rivojlanishi masalalari. — Toshkent: Iqtisodiyot, 2020.

Downloads

Published

2026-10-08