JANUBIY O‘ZBEKISTON XALQLARIDA DAFN MAROSIMLARI BILAN BOG‘LIQ QADIMGI URF-ODATLAR VA ULARNING TRANSFORMATSIYASI
Keywords:
Janubiy O‘zbekiston, dafn marosimi, sinkretizm, zardushtiylik elementlari,Abstract
Ushbu maqolada Janubiy O‘zbekiston (Surxondaryo va Qashqadaryo vohalari) aholisining dafn marosimlari bilan bog‘liq sinkretik xarakterdagi urf-odatlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida hududdagi islomiy qoidalar qobig‘iga o‘ralgan, ammo negizi zardushtiylik, shomonlik va qadimiy turkiy e’tiqodlarga borib taqaladigan "is chiqarish", "chiroq yoqish" va "poyandoz" kabi marosimlarning strukturaviy elementlari aniqlandi.Xususan, arxeologik qazishmalar natijasida topilgan ossuariylar (suyakdonlar) va qo‘sh-lahadli qabrlar tizimi bilan hozirgi kunda saqlanib qolgan "ayvonli qabr" (lahadning maxsus turi) qurish an’analari o‘rtasidagi genetik bog‘liqlik qiyosiy o‘rganildi. Maqolada Janubiy O‘zbekistonning o‘ziga xos subetnik guruhlari (qo‘ng‘irotlar, yuzlar, do‘rmonlar) orasida vafot etgan kishi uchun qurbonlik qilinadigan "tul" yoki "ko‘pkari" berish kabi arxaik odatlarning saqlanish darajasi statistik ma’lumotlar va dala kuzatuvlari asosida yoritilgan. Tadqiqot xulosalari ushbu marosimlarning nafaqat diniy, balki hududiy o‘ziga xoslikni saqlab qoluvchi etnomadaniy marker ekanligini isbotlaydi.
References
Ashiarov A. O‘zbek xalqining qadimgi e’tiqod va marosimlari. – Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007.
Suxareva O. A. Islam v Uzbekistane. – Tashkent: Izd-vo AN UzSSR, 1960.
Shoymardonov I. Surxondaryo etnografiyasi (dala tadqiqotlari asosida). – Termiz, 2012.
Lafasov M. O‘zbekiston etnologiyasi. – Toshkent: "Yangi asr avlodi", 2001.
Dala tadqiqoti materiallari. 2024-2026-yillar, Surxondaryo va Qashqadaryo viloyatlari.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo