ISHLAB CHIQARISH SANOATI CHIQINDILARIDAN LITIY IONLARINI AJRATIB OLISHDA GIDROMETALLURGIK USULLARNING SAMARADORLIGINI TADQIQ QILISH

Authors

  • Komilov Botir Asqar oʻgʻli Qarshi davlat texnika universiteti, assistent

Keywords:

litiy-ionli batareya, gidrometallurgiya, sulfat kislota, termik ishlov, litiy ionlari, metall ajratib olish, sanoat chiqindilari

Abstract

 Mazkur tadqiqot ishida ishlab chiqarish sanoati chiqindilari va foydalanish muddati tugagan litiy-ionli batareyalardan litiy ionlarini gidrometallurgik usullar yordamida ajratib olish samaradorligi o‘rganildi. Tadqiqot davomida batareya chiqindilariga dastlab termik ishlov berilib, keyinchalik sulfat kislotali eritmalarda eritish jarayonlari amalga oshirildi. Jarayon parametrlarining, jumladan, harorat, eritish davomiyligi, kislota konsentratsiyasi va qaytaruvchi reagentlarning litiy ionlarining eritmaga o‘tish darajasiga ta’siri tahlil qilindi. Natijalar termik ishlov berish metall oksidlarning faol yuzasini oshirishini va gidrometallurgik eritish samaradorligini yaxshilashini ko‘rsatdi. Vodorod peroksid qo‘llanilganda litiy bilan bir qatorda nikel, kobalt va marganes ionlarining eritmaga o‘tish darajasi ortishi aniqlandi. Olingan natijalar gidrometallurgik texnologiyalar energiya sarfining kamligi, ekologik xavfsizligi hamda qimmatbaho metall resurslarini qayta tiklash imkoniyati bilan istiqbolli usul ekanligini tasdiqladi.

 

References

Chen, X., Chen, Y., Zhou, T., Liu, D., Hu, H., & Fan, S. (2015). Hydrometallurgical recovery of metal values from sulfuric acid leaching liquor of spent lithium-ion batteries. Waste Management, 38, 349–356. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2014.12.023

Contestabile, M., Panero, S., & Scrosati, B. (2001). A laboratory-scale lithium-ion battery recycling process. Journal of Power Sources, 92(1–2), 65–69. https://doi.org/10.1016/S0378-7753(00)00523-1

Demarco, J., Innocenti, V., Ippolito, N. M., De Michelis, I., Medici, F., & Vegliò, F. (2019). Chemical and biological treatment of spent lithium-ion batteries. Waste Management, 87, 318–326. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2019.02.008

Хужакулов, Н. Б., Рузиев, У. М., & Насирова, Н. Р. (2021). Исследования влияния качества биокека на показатели сорбционного выщелачивания. Universum: технические науки, (5-2 (86)), 20-23.

Li, L., Bian, Y., Zhang, X., Guan, Y., Fan, E., Wu, F., & Chen, R. (2018). Economical recycling process for spent lithium-ion batteries and macro- and micro-scale mechanistic study. Journal of Power Sources, 377, 70–79. https://doi.org/10.1016/j.jpowsour.2017.11.080

Liu, C., Lin, J., Cao, H., Zhang, Y., & Sun, Z. (2019). Recycling of spent lithium-ion batteries in view of lithium recovery: A critical review. Journal of Cleaner Production, 228, 801–813. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.04.304

Abdisamievich, S. A., Mamarasulovich, R. U., & Azamatugli, K. O. (2025). DEVELOPMENT OF TECHNOLOGY FOR OBTAINING ALUMINA FROM LOCAL RAW MATERIALS. Sanoatda raqamli texnologiyalar/Цифровые технологии в промышленности, 3(2), 105-111.

Meshram, P., Pandey, B. D., & Mankhand, T. R. (2014). Hydrometallurgical processing of spent lithium-ion batteries: A review. Journal of Environmental Chemical Engineering, 2(1), 8–20. https://doi.org/10.1016/j.jece.2013.11.001

Ruziev, U. M. (2025). Enhancing Solid–Liquid Separation In Nitric Acid Leaching Of Low-Grade Alumina Ores.

Ordoñez, J., Gago, E. J., & Girard, A. (2016). Processes and technologies for the recycling and recovery of spent lithium-ion batteries. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 60, 195–205. https://doi.org/10.1016/j.rser.2015.12.363

Scrosati, B., Hassoun, J., & Sun, Y. K. (2011). Lithium-ion batteries. A look into the future. Energy & Environmental Science, 4(9), 3287–3295. https://doi.org/10.1039/C1EE01388B

Sun, L., & Qiu, K. (2011). Vacuum pyrolysis and hydrometallurgical process for the recovery of valuable metals from spent lithium-ion batteries. Journal of Hazardous Materials, 194, 378–384. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2011.07.114

Wang, X., Gaustad, G., Babbitt, C. W., & Richa, K. (2014). Economies of scale for future lithium-ion battery recycling infrastructure. Resources, Conservation and Recycling, 83, 53–62. https://doi.org/10.1016/j.resconrec.2013.11.009

Yang, Y., Huang, G., Xu, S., He, Y., & Liu, X. (2016). Thermal treatment process for the recovery of valuable metals from spent lithium-ion batteries. Hydrometallurgy, 165, 390–396. https://doi.org/10.1016/j.hydromet.2015.09.026

Zhang, P., Yokoyama, T., Itabashi, O., Suzuki, T. M., & Inoue, K. (1998). Hydrometallurgical process for recovery of metal values from spent lithium-ion secondary batteries. Hydrometallurgy, 47(2–3), 259–271. https://doi.org/10.1016/S0304-386X(97)00050-9

Downloads

Published

2026-05-16

How to Cite

Komilov Botir Asqar oʻgʻli. (2026). ISHLAB CHIQARISH SANOATI CHIQINDILARIDAN LITIY IONLARINI AJRATIB OLISHDA GIDROMETALLURGIK USULLARNING SAMARADORLIGINI TADQIQ QILISH. IQRO , 21(2), 993–997. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7218