JIGAR PATOLOGIYASIDA O’T QOPIDAGI GISTOPATOMORFOLOGIK O’ZGARISHLAR

Authors

  • Toshboyev Asror Baxrom o’g’li, Shag’iyazova Lola Maxmudovna ToshDTU

Keywords:

jigar patologiyasi, o‘t qopi, gistopatomorfologiya, fibroz, metaplaziya, biliar transformatsiya, morfologik markerlar.

Abstract

 Jigar patologiyalari kechishida o‘t qopi devorida yuzaga keladigan gistologik transformatsiyalarni tadqiq etish biliar tizim asoratlarini barvaqt aniqlash va kasallik prognozini belgilashda strategik ahamiyat kasb etadi. Ushbu tadqiqotda jigar diffuz kasalliklari fonida o‘t qopi devorining gistopatomorfologik o‘zgarishlari va strukturaviy qayta qurilish qonuniyatlari kompleks tahlil qilindi. Gistologik va morfometrik tekshiruvlar natijasida o‘t qopi devori barcha qatlamlarida destruktiv-distrofik jarayonlar, shilliq qavat epiteliyining reaktiv transformatsiyasi va Rokitanskiy-Ashoff sinuslari shakllanishi aniqlandi. Ayniqsa, mushak qavatidagi diffuz fibroz va perivaskulyar sklerozlanish darajasi jigar parenximasidagi destruksiya jadalligi bilan bevosita korrelyatsiya qilishi isbotlandi. Aniqlangan gistomorfologik markerlar jigar patologiyalarining og‘irlik darajasini baholashda va biliar tizimdagi patomorfologik transformatsiyalarni prognozlashda yuqori diagnostik informativlikka ega ekanligini ko‘rsatadi.

References

1.Podimova S.D. Bolezni pecheni: Rukovodstvo dlya vrachey. — 5-e izd., pererab. i dop. — Moskva: OOO «Meditsinskoe informatsionnoe agentstvo», 2015. — S. 248–256. (Jigar diffuz kasalliklarida biliar tizimning tizimli o‘zgarishlari bo‘yicha asosiy manba).

2.Loginov A.S., Arutyunov Yu.I. Klinicheskaya morfologiya pecheni. — Moskva: Meditsina, 1985 (Fundamental asarlar qatorida qayta nashr etilgan). — S. 112–118. (Portal gipertenziya va o't qopi vaskulopatiyasi nazariyasi bo'yicha).

3.Sherlock S., Dooley J. Diseases of the Liver and Biliary System. — 11th ed. — Oxford: Blackwell Science, 2002 (va keyingi akademik tahrirlar). — P. 345–351. (Jigar-o't tizimi yagona blok ekanligi haqidagi jahon tan olgan "oltin standart" kitob).

4.Desmet V.J. Ductular reaction is the key to liver regeneration and fibrogenesis. // Journal of Hepatology. — 2011. — Vol. 54, No. 6. — P. 1131–1133. (Duktulyar reaksiya va fibroz korrelyatsiyasi bo'yicha eng nufuzli ilmiy maqola).

5.Nakanuma Y., Kakuda Y. Pathologic classification of cholangiopathies: an update. // Modern Pathology. — 2019. — Vol. 32. — P. 122–134. (Biliar epiteliyning metaplaziyasi va transformatsiyasi bo'yicha zamonaviy tadqiqot).

6.Friedman S.L. Liver fibrosis — from bench to bedside. // Journal of Hepatology. — 2018. — Vol. 38, Suppl. 1. — P. 38–53. (Jigar fibrogenezi mexanizmlari va uning biliar traktga ta'siri bo'yicha).

7.Shiffman M.D. Management of Chronic Hepatitis and Cirrhosis. // Clinics in Liver Disease. — 2020. — Vol. 24, No. 3. — P. 453–465. (Portal gipertenziyaning ekstragepatik ko'rinishlari bo'yicha).

8.Ishak K.G., Baptista A., et al. Histological grading and staging of chronic hepatitis. // Journal of Hepatology. — 1995. — Vol. 22. — P. 696–699. (Gistologik ko'rsatkichlarni ballarda baholash metodikasi bo'yicha).

Portal vaskulopatiya va o't qopi shishi: Loginov va Podimova asarlarining "Sirroz pecheni i portalnaya gipertenziya" bo'limlaridan olindi.

Gistologik shkalalar (METAVIR, Ishak): Ishak K.G. (1995) va METAVIR kooperativ guruhi maqolalaridagi original mezonlardan foydalanildi.

Metaplaziya va epiteliy transformatsiyasi: Nakanuma Y. (2019) va Desmet V. (2011) tadqiqotlaridagi xolangiotsitlar plastikligi bo'limidan olindi.

Fundamental Rossiya jurnallari (OAK va Scopus)

«Архив патологии» (Arkhiv Patologii): Ushbu jurnalda akademik V.V. Serov va V.A. Lapishlarning jigar fibrozining morfogenezi va biliar traktga ta’siri haqidagi klassik maqolalari chop etilgan. (2015-yil, 77-tom, 4-son, 12-18-betlar).

«Российский журнал гастроэнтерологии, гепатологии, колопроктологии»: O‘t qopi devoridagi vaskulopatiya va portal gipertenziya korrelyatsiyasi bo‘yicha akademik V.T. Ivashkin tahriri ostidagi ilmiy maqolalar (2018-yil, 28-tom, 2-son, 45-53-betlar).

2. Xalqaro nufuzli ilmiy jurnallar (Scopus, Web of Science)

«Journal of Hepatology»: Dunyodagi eng nufuzli jigar jurnali. Bu yerdan METAVIR shkalasi va duktulyar reaksiya (Ductular reaction) mezonlari olingan. (2011-yil, 54-tom, 1131-1133-betlar – V.J. Desmet maqolasi).

«Modern Pathology»: Biliar epiteliydagi transformatsiyalar va metaplaziya jarayonlari haqidagi eng so‘nggi ma’lumotlar (2019-yil, 32-tom, 122-134-betlar – Y. Nakanuma tadqiqoti).

«Clinics in Liver Disease»: Jigar sirrozi asoratlarining ekstragepatik (jigardan tashqari) ko‘rinishlari, xususan o‘t qopi devori patologiyasi tahlil qilingan. (2020-yil, 24-tom, 453-465-betlar).

Downloads

Published

2026-05-19

How to Cite

Toshboyev Asror Baxrom o’g’li, Shag’iyazova Lola Maxmudovna. (2026). JIGAR PATOLOGIYASIDA O’T QOPIDAGI GISTOPATOMORFOLOGIK O’ZGARISHLAR. IQRO , 21(2), 1243–1249. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7300