ATEROSKLEROZDA SELENNING AHAMIYATI

Authors

  • Valiyev Y. Y. Toshkent davlat tibbiyot universiteti, Toshkent, O‘zbekiston, Tibbiy radiologiya kafedrasi assistenti
  • Obidova Farangiz.Djamshed qizi Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi
  • Obidova E’zozaxon Xabibulloyevna Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi
  • Saidjonova Dildora Shuhrat qizi Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi
  • Yo‘ldosheva Nasiba Umidjon qizi Toshkent davlat tibbiyot universiteti talabasi

Keywords:

Ateroskleroz, LDL, yallig‘lanish, immun javob, selen, oksidlovchi stress, endotelial disfunksiya.

Abstract

Ateroskleroz zamonaviy tibbiyotning eng dolzarb muammolaridan biri bo‘lib, yurak-qon tomir kasalliklari ichida yetakchi o‘rin egallaydi. An’anaviy qarashlarda ushbu kasallik lipid almashinuvi buzilishi bilan bog‘liq deb hisoblangan bo‘lsa, so‘nggi ilmiy tadqiqotlar uning murakkab yallig‘lanish va immunologik jarayonlar bilan uzviy bog‘liqligini ko‘rsatmoqda. So‘nggi yillarda mikroelementlarning yurak-qon tomir kasalliklaridagi o‘rni tobora ko‘proq o‘rganilmoqda. Xususan, selen elementi ateroskleroz rivojlanishiga ta’sir etuvchi muhim biologik omillardan biri sifatida e’tiborni tortmoqda. Tadqiqotchilar tomonidan o‘tkazilgan izlanishlar shuni ko‘rsatadiki, selen va unga bog‘liq selenoproteinlar ateroskleroz jarayoniga qarshi himoya mexanizmlarini faollashtirishi mumkin.Ilmiy tahlillarga ko‘ra, selenning asosiy ta’siri uning tarkibiga kiruvchi selenoproteinlar orqali amalga oshadi. Jumladan, glutation-peroksidaza, tioredoksinreduktaza, selenoprotein P va selenoprotein S kabi fermentlar antioksidant himoyada muhim rol o‘ynaydi. Ushbu moddalar hujayralarda oksidlovchi stressni kamaytiradi, bu esa tomir devorining zararlanishini oldini olishda muhim ahamiyatga ega.

References

Dabravolski S. A., Sukhorukov V. N., Melnichenko A. A., Khotina V. A., Orekhov A. N. The Role of Selenium in Atherosclerosis Development, Progression, Prevention and Treatment. Biomedicines, 2023. https://www.mdpi.com/2227-9059/11/7/2010

Liu H., Xu H., Huang K. Selenium in the prevention of atherosclerosis and its underlying mechanisms. Metallomics, 2017. https://pubs.rsc.org/en/content/articlelanding/2017/mt/c6mt00195e

Liu H., Xu H., Huang K. Selenium in the prevention of atherosclerosis and its underlying mechanisms. PubMed PMID: 28009916. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28009916/

Lubos E., Sinning C. R., Schnabel R. B. va boshqalar.

Serum selenium and prognosis in cardiovascular disease: results from the AtheroGene study. Atherosclerosis, 2010. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19836749/

Selenium-related nutritional status in patients with common variable immunodeficiency: association with oxidative stress and atherosclerosis risk.

BMC Immunology, 2021. https://bmcimmunol.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12865-021-00425-9

Petrov A. M. Selenium Status, Oxidative Stress, and Cardiovascular Disease: An Integrative Epidemiological and Pathophysiological Analysis. Frontline Medical Sciences and Pharmaceutical Journal, 2026.

Downloads

Published

2026-05-20

How to Cite

Valiyev Y. Y., Obidova Farangiz.Djamshed qizi, Obidova E’zozaxon Xabibulloyevna, Saidjonova Dildora Shuhrat qizi, & Yo‘ldosheva Nasiba Umidjon qizi. (2026). ATEROSKLEROZDA SELENNING AHAMIYATI. IQRO , 21(2), 1360–1362. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7347