NEFT TARKIBIDAGI SMOLA-ASFALTEN MODDALAR, PARAFIN VA XLORID TUZLARINI GOST VA ASTM STANDARTLARI ASOSIDA ANIQLASH

Authors

  • Sharipova Zaynab Nurmurodovna Toshkent kimyo-texnologiya instituti Neft va gazni qayta ishlash kimyoviy texnologiyasi kafedrasi 1-bosqich magistranti
  • Ismailov Boburbek Maxmudjanovich Texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent, Toshkent kimyo-texnologiya instituti Neft va gazni qayta ishlash kimyoviy texnologiyasi kafedrasi dotsenti

Keywords:

neft, asfalten, smola, parafin, xlorid tuzlari, GOST, ASTM, xromatografiya, titrlash, korroziya.

Abstract

Ushbu maqolada neftni qayta ishlash texnologiyasi va sifat ko‘rsatkichlariga bevosita ta’sir etuvchi asosiy komponentlar — smola-asfalten moddalar, parafinlar hamda xlorid tuzlarini aniqlashning standartlashtirilgan usullari tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida GOST 11851, ASTM D3279 va GOST 21534 standartlariga asoslangan laboratoriya metodologiyalari bosqichma-bosqich qo‘llanildi. Eksperimental jarayonda asfaltenlarni dastlabki bosqichda yengil fraksiyalar yordamida cho‘ktirish va smolalarni xromatografik ajratib olish orqali, parafin kristallanishini aniqlashdagi tahliliy xatoliklar minimal darajaga tushirildi. Titrimetrik va massaviy hisoblash formulalari yordamida olingan natijalar neft tarkibidagi og‘ir komponentlarning aniq miqdoriy ulushini ko‘rsatib berdi. Shuningdek, neft tarkibidagi korrozion faol xlorid tuzlarini potensiometrik titrlash orqali aniqlash mexanizmi yoritildi.

Tavsiya etilgan tahlil tizimi va olingan natijalar neftni qayta ishlash korxonalarida xomashyo sifatini nazorat qilish, quvurlar korroziyasining oldini olish va texnologik jarayonlarni optimallashtirishda muhim amaliy ahamiyatga ega.

References

GOST 11851-85. Neft. Parafinlarni aniqlash usuli.

ASTM D 3279-07 n-geptanda erimaydigan moddalar miqdorini aniqlashning standart usuli.

GOST 21534-76 Neft. Xlorli tuzlar miqdorini aniqlash usuli.

Murodov M. N, Ahmedov B. R “Neft va gaz kondensatini qayta ishlash sanoati va fizik-kimyoviy tahlil usullari” Toshkent 2024. Turon Press.

Speight, J. G. The Chemistry and Technology of Petroleum. 6th ed. CRC Press, 2020. 1004 p.

Akbarov H. I, Tojiyev P. J. Neft tarkibidagi yuqori molekulali smola-asfalten moddalarining xromatografik ajratilishi va ularning tarkibiy tahlili. Oʻzbekiston Kimyo Jurnali. 2022. № 3.45–52bet.

Siddiquee M. N., de Klerk A. Chromatographic separation and quantification of petroleum resins and asphaltenes: A review of standard methods. Fuel Processing Technology. 2025. Vol. 268. – P. 107–115.

Downloads

Published

2026-05-28

How to Cite

Sharipova Zaynab Nurmurodovna, & Ismailov Boburbek Maxmudjanovich. (2026). NEFT TARKIBIDAGI SMOLA-ASFALTEN MODDALAR, PARAFIN VA XLORID TUZLARINI GOST VA ASTM STANDARTLARI ASOSIDA ANIQLASH. IQRO , 21(2), 1705–1709. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/7567