AUMINZATOG‘ (AUMINZATAU) TOG‘LARI BO‘R SISTEMASI YOTQIZIQLARINING BIOSTRATIGRAFIK TAVSIFI VA DENGIZ MOLLYUSKALARI ASOSIDA STRATIGRAFIK AJRATILISHI
Keywords:
Auminzatog‘, Auminzatau, Bo‘r sistemasi, biostratigrafiya, dengiz mollyuskalari, ammonitlar, ikki pallali mollyuskalar, gastropodlar, Markaziy Qizilqum, stratigrafik korrelyatsiya.Abstract
Ushbu maqolada Auminzatog‘ (Auminzatau) tog‘lari va ularga yondosh Markaziy Qizilqum kesmalarida Bo‘r sistemasiga mansub dengiz, qirg‘oqbo‘yi-dengiz va kamroq darajada laguna-kontinental yotqiziqlarning biostratigrafik talqini bayon qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi Bo‘r yotqiziqlarini dengiz mollyuskalari, ayniqsa ammonitlar, inoceramidlar, trigoniid ikki pallali mollyuskalar va gastropodlar majmualari orqali stratigrafik ajratish hamda ularni mahalliy va xalqaro stratigrafik shkalalar bilan korrelyatsiya qilishdan iborat. Tahlil shuni ko‘rsatadiki, Auminzatau-Kuljuktau mintaqasida Bo‘r kesmalari paleozoy fundamenti ustida transgressiv yotib, Apt-Alb bosqichlaridan boshlab Senoman, Turon, Koniyak-Santon, Kampan va Maastrixtgacha bo‘lgan oraliqlarda turli fasial sharoitlarda shakllangan. Mollyuskalar majmualari asosida Jamanyar, Uzunkuduk, Shuruk, Donguztau, Uchkuduk, Jeyrantui, Kendyktube, Laulau, Karakatin va yuqori Maastrixt karbonat-terrigen qatlamlarini ajratishning diagnostik mezonlari umumlashtirildi. Natijalar Bo‘r dengiz transgressiya-regressiya sikllarini, qirg‘oq chizig‘i siljishini va paleobiogeografik aloqalarni aniqlashda mollyuskalarning yuqori stratigrafik qiymatga ega ekanini ko‘rsatadi. Maqola Auminzatau hududida keyingi dala-kesma ishlari, paleontologik kolleksiyalarni qayta ko‘rib chiqish va xaritalashda qo‘llash mumkin bo‘lgan konseptual biostratigrafik modelni taklif etadi.
References
Cohen K.M., Harper D.A.T., Gibbard P.L., Car N. The ICS international chronostratigraphic chart this decade. Episodes, 2025, 48:105-115; International Commission on Stratigraphy Chart v. 2026/06.
Abduazimova I.M. Vydelenie svit v verkhnemelovykh otlozheniyakh Tsentralnykh Kyzylkumov. Uzbek Geologik jurnali, 1988, No. 2, s. 64-69.
Abduazimova I.M., Shvetsova E.M. Vydelenie svit v nizhnemelovykh otlozheniyakh Tsentralnykh Kyzylkumov i yugo-zapadnykh otrogov Gissarskogo khrebta. Uzbek Geologik jurnali, 1987, No. 3, s. 54-57.
Vakhromeev V.A., Abduazimova I.M., Shvetsova E.M., Bogomolova A.M., Khudayberdyev R.Kh. Stratigrafiya nizhnego mela Tsentralnykh Kyzylkumov. Sovetskaya geologiya, 1985, No. 4, s. 61-71.
Vinokurova E.G. Melovye dvustvorchatye i golovonogie mollyuski iz Sultanuizdaga i nekotorykh uchastkov Kyzylkumov. Stratigrafiya i paleontologiya Uzbekistana i sopredelnykh rayonov, kn. 2. Tashkent: AN UzSSR, 1963, s. 186-233.
Vinokurova E.G. Stratigrafiya melovykh otlozheniy Kyzylkumov. Paleontologicheskoe obosnovanie stratigrafii mezozoyskikh i kaynozoyskikh otlozheniy Uzbekistana. Tashkent: Fan, 1969, s. 3-58.
Stratigraficheskiy slovar Uzbekistana. Tashkent: HYDROINGEO, 2001, 371 s.
Fedorov Yu.A., Zhovliev B.A. Stratigraficheskoe raschlenenie albskikh otlozheniy gor Kuldzhuktau. Ekonomika i sotsium, 2019, No. 12(67).
Fedorov Yu.A., Musaeva N.A. Geological study of Upper Cretaceous and Paleogene sediments of the Kuljuktau Mountains. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 2021, Vol. 11, Issue 6, pp. 637-643. DOI: 10.5958/2249-7137.2021.01671.2.
Omonov K., Abduazimova I., Kremlyakov T., Fedorov Yu., Panchenko A. Geochemical specialization on rare-earth elements of Mesozoic and Cenozoic sediments of Kuljuktau-Auminzatau region of Central Kyzylkum. International Journal of Geology, Earth & Environmental Sciences, 2018, 8(2), pp. 76-82.
McCann T.M. The Cretaceous of the South Kyzylkum and Nuratau Region, Western Tien Shan, Central Uzbekistan. Geological Society, London, Special Publications, 2017, 427. DOI: 10.1144/SP427.14.
Ward D.J., King C., Morris N.J., Kennedy W.J. On some Upper Cretaceous ammonites from western Uzbekistan. Acta Geologica Polonica, 2023, 73(4). DOI: 10.24425/agp.2023.145619.
Arkhangelsky A.D. Upper Cretaceous deposits of Turkestan. Part 1. Trudy Geologicheskogo komiteta, Novaya seriya, 1916, 151, 198 s.
Arkhangelsky A.D. Molluscs of the Upper Cretaceous of Turkestan. Part 1. Trudy Geologicheskogo komiteta, Novaya seriya, 1916, 152, 57 s.
Atlas of fossil fauna and flora of Phanerozoic Eon of Uzbekistan. Vol. 2. Mesozoic and Cenozoic (Jurassic, Cretaceous, Paleogene). Tashkent: State Committee of the Republic of Uzbekistan on Geology and Mineral Resources, 2007, pp. 136-157.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo