GENERATIV SUN’IY INTELLEKT SHAROITIDA O‘QUVCHILARNING MUSTAQIL VA TANQIDIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISH METODIKASINING NAZARIY ASOSLARI

Authors

  • Baymanova Zamira Boboyevna

Keywords:

generativ sun’iy intellekt, tanqidiy fikrlash, mustaqil fikrlash, kognitiv yuklamani tashqi vositaga topshirish, o‘qitish metodikasi, AI savodxonligi, informatika ta’limi

Abstract

Maqolada generativ sun’iy intellekt (GSI) vositalaridan faol foydalanilayotgan ta’lim sharoitida o‘quvchilarning mustaqil va tanqidiy fikrlashini rivojlantirish metodikasining nazariy asoslari tahlil qilinadi. Kognitiv yuklamani tashqi vositaga topshirish xavfi, GSI’dan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari va ehtimoliy cheklovlari ilmiy adabiyotlar asosida ko‘rib chiqiladi. Nazariy tahlil va pedagogik modellashtirish asosida “mustaqil urinish – yo‘naltirilgan dialog – tanqidiy tekshiruv – refleksiya va himoya” bosqichlaridan iborat metodik model, uning pedagogik tamoyillari hamda baholash mezonlari taklif etiladi. Shuningdek, mazkur metodikaning samaradorligini keyingi bosqichda tajriba-sinov orqali tekshirish uchun dastlabki tadqiqot dizayni ishlab chiqiladi. Maqola materiallaridan umumiy o‘rta ta’lim maktablari va oliy ta’lim muassasalarida informatika hamda boshqa fanlarni o‘qitish jarayonida foydalanish mumkin.

References

O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sun’iy intellekt texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4996-son qarori. 2021-yil 17-fevral.

Miao F., Holmes W. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris: UNESCO, 2023.

Kasneci E., et al. ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education // Learning and Individual Differences. 2023. Vol. 103. Art. 102274.

Bastani H., et al. Generative AI without guardrails can harm learning: Evidence from high school mathematics // Proceedings of the National Academy of Sciences. 2025. Vol. 122, No. 26. e2422633122.

Gerlich M. AI tools in society: Impacts on cognitive offloading and the future of critical thinking // Societies. 2025. Vol. 15, No. 1. Art. 6.

Risko E. F., Gilbert S. J. Cognitive offloading // Trends in Cognitive Sciences. 2016. Vol. 20, No. 9. P. 676–688.

Facione P. A. Critical Thinking: A Statement of Expert Consensus for Purposes of Educational Assessment and Instruction (The Delphi Report). Millbrae, CA: California Academic Press, 1990.

Zimmerman B. J. Becoming a self-regulated learner: An overview // Theory Into Practice. 2002. Vol. 41, No. 2. P. 64–70.

Wood D., Bruner J. S., Ross G. The role of tutoring in problem solving // Journal of Child Psychology and Psychiatry. 1976. Vol. 17, No. 2. P. 89–100.

Long D., Magerko B. What is AI literacy? Competencies and design considerations // Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems. New York: ACM, 2020. P. 1–16.

Black P., Wiliam D. Assessment and classroom learning // Assessment in Education: Principles, Policy & Practice. 1998. Vol. 5, No. 1. P. 7–74.

Downloads

Published

2026-10-07

How to Cite

Baymanova Zamira Boboyevna. (2026). GENERATIV SUN’IY INTELLEKT SHAROITIDA O‘QUVCHILARNING MUSTAQIL VA TANQIDIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISH METODIKASINING NAZARIY ASOSLARI. IQRO , 24(01), 453–459. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9402