RAQAMLI SOLIQ MA’MURCHILIGINING YASHIRIN IQTISODIYOTNI QISQARTIRISH VA SOLIQ TUSHUMLARINI KO‘PAYTIRISHDAGI ROLI
Keywords:
raqamli soliq ma’murchiligi, yashirin iqtisodiyot, soliq tushumlari, soliqqa rioya qilish, tizimli adabiyotlar sharhi, sun’iy intellekt, elektron hisobvaraq-faktura, O’zbekisonAbstract
Mazkur maqolada yashirin iqtisodiyotning global miqyosda hamda O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy rivojlanishga salbiy ta’siri, uning soliq tushumlarini kamaytirishi va adolatsiz raqobat muhitini keltirib chiqarishi bayon etiladi. Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi soliq ma’murchiligida tub o‘zgarishlarni hosil qilib, yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va soliq tushumlarini ko‘paytirishda katta salohiyatni namoyon etmoqda. Tadqiqot tizimli adabiyotlar sharhi (Systematic Literature Review) metodologiyasiga asoslangan bo‘lib, unda 2020-yildan hozirgi kungacha bo‘lgan davr oralig‘idagi Scopus, Web of Science va Google Scholar ma’lumotlar bazalari, O‘zbekistonning yetakchi ilmiy jurnallari hamda OECD va IMF hisobotlaridan olingan 85 ta manba tahlil qilindi. Tahlil natijalari raqamli texnologiyalarning soliqqa rioya qilish darajasini oshirish, soliq bazasini kengaytirish va yashirin faoliyatni aniqlashdagi yuqori samaradorligini ko‘rsatdi. Xususan, Big Data analitikasi, sun’iy intellekt va elektron hisobvaraq-faktura tizimlari yashirin iqtisodiyot subyektlarini fosh etishda hamda naqd pulsiz hisob-kitoblarni rag‘batlantirishda muhim o‘rin tutadi.
References
Qurbonov A.A. Raqamli iqtisodiyot sharoitida soliq ma’murchiligini takomillashtirish yo‘nalishlari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2022, №6, 175-184-betlar. – http://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/17_Qurbonov_A.A._175-184.pdf
Xolmatov N.M., To‘rayev B.B. Yashirin iqtisodiyotni qisqartirishda soliq ma’murchiligini raqamlashtirishning ahamiyati. Moliyaviy tadqiqotlar, 2023, №3, 102-110-betlar. – https://moliyaviy-tadqiqotlar.uz/index.php/journal/article/view/102
Bobojonov A.R. Soliq tushumlarini oshirishda raqamli soliq xizmatlarining roli. Bozor, pul va kredit, 2021, №4, 55-62-betlar. – https://journal.tfi.uz/index.php/bpk/article/view/125
G‘aniyev B.S. O‘zbekistonda soliq siyosatini raqamlashtirishning yashirin iqtisodiyotga ta’siri. Iqtisodiyot va moliya, 2022, №5, 112-119-betlar. – https://iqtisodiyotvamoliya.uz/index.php/journal/article/view/156
Rustamov I.A. Elektron soliq xizmatlarining soliqqa rioya qilish darajasiga ta’siri. O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi, 2023, №2, 88-95-betlar. – https://uzbekistan-economy.uz/index.php/journal/article/view/98
Mirzayev S.N. Raqamli iqtisodiyot sharoitida soliq ma’murchiligini takomillashtirishning nazariy va amaliy masalalari. Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent Moliya Instituti, 2022. 48 b. – https://library.tfi.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=107:mirzaev-s-n-raqamli-iqtisodiyot-sharoitida-soliq-ma-muriyatchiligini-takomillashtirishning-nazariy-va-amaliy-masalalari-iqtisodiyot-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiyasi-avtoreferati-toshkent-moliya-instituti-2022-48-b&catid=10:avtoreferatlar&Itemid=101
Karimov A.K., Alimov B.A. Soliq ma’murchiligini raqamlashtirish: nazariya va amaliyot. Monografiya. Toshkent: Fan, 2023. 240 b.
Jumayev R.R. Markaziy Osiyo mamlakatlarida raqamli soliq ma’murchiligining rivojlanish tendensiyalari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2024, №1, 150-158-betlar. – http://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/16_Jumayev_R.R._150-158.pdf
Abduxalilov A.A. Soliq ma’murchiligi samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish. Iqtisodiyot va moliya, 2023, №1, 134-141-betlar. – https://iqtisodiyotvamoliya.uz/index.php/journal/article/view/180
Eshmatov A.A. Yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashishda soliq nazoratini raqamlashtirishning o‘rni. Moliyaviy tadqiqotlar, 2022, №4, 78-85-betlar. – https://moliyaviy-tadqiqotlar.uz/index.php/journal/article/view/85
Norqulov O.K. Raqamli soliq xizmatlarining soliqqa rioya qilish madaniyatini shakllantirishdagi ahamiyati. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2023, №5, 165-172-betlar. – http://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/18_Norqulov_O.K._165-172.pdf
Beer, S., & Loeprick, J. (2021). Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. IMF Working Paper, WP/21/14. – https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2021/01/22/Tax-Administration-3-0-The-Digital-Transformation-of-Tax-Administration-50012
Al-Hajri, S., & Al-Hajri, A. (2022). The Impact of Digital Transformation on Tax Compliance: Evidence from Oman. Journal of Accounting & Taxation, 14(2), 58-67. – https://academicjournals.org/journal/JAT/article-abstract/01262B069274
Lupu, D., & Lupu, M. (2023). The Impact of Digitalization on Tax Revenues in European Union Countries. Sustainability, 15(10), 8049. – https://www.mdpi.com/2071-1050/15/10/8049
Al-Hajri, S., & Al-Hajri, A. (2023). Digital Tax Administration and Tax Evasion: A Systematic Literature Review. International Journal of Professional Business Review, 8(5), e01848. – https://www.openaccess-journals.com/ijpbr/article/view/1848
Popescu, M. C., & Popescu, C. R. G. (2021). Digitalization of the Tax System and Its Impact on Economic Efficiency. Economies, 9(4), 169. – https://www.mdpi.com/2227-7099/9/4/169
OECD. (2020). Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. OECD Publishing. – https://www.oecd-ilibrary.org/taxation/tax-administration-3-0_7270a424-en
Kireyeva, A., & Kireyeva, E. (2021). Digitalization of Tax Administration and Its Impact on Tax Revenue in Kazakhstan. Journal of Tax Reform, 7(1), 6-21. – https://taxreform.ru/article/view/171
Ghafoor, A., & Khan, M. A. (2020). The Role of E-Taxation in Reducing Tax Evasion and Enhancing Tax Collection: Evidence from Pakistan. Journal of Public Administration and Governance, 10(3), 1-12. – https://doi.org/10.5296/jpag.v10i3.17062
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo