RAQAMLI SOLIQ MA’MURCHILIGINING YASHIRIN IQTISODIYOTNI QISQARTIRISH VA SOLIQ TUSHUMLARINI KO‘PAYTIRISHDAGI ROLI

Authors

  • Xamrayev Xamidulla Akrom o‘g‘li O'zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi tinglovchisi Arnasoy tumani soliq inspeksiyasi Yuridik shaxslarga xizmat ko'rastish va tadbirkorlikni qo'llab-quvvatlash sho'basi https://orcid.org/0009-0006-3998-2349

Keywords:

raqamli soliq ma’murchiligi, yashirin iqtisodiyot, soliq tushumlari, soliqqa rioya qilish, tizimli adabiyotlar sharhi, sun’iy intellekt, elektron hisobvaraq-faktura, O’zbekison

Abstract

Mazkur maqolada yashirin iqtisodiyotning global miqyosda hamda O‘zbekiston sharoitida iqtisodiy rivojlanishga salbiy ta’siri, uning soliq tushumlarini kamaytirishi va adolatsiz raqobat muhitini keltirib chiqarishi bayon etiladi. Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi soliq ma’murchiligida tub o‘zgarishlarni hosil qilib, yashirin iqtisodiyotni qisqartirish va soliq tushumlarini ko‘paytirishda katta salohiyatni namoyon etmoqda. Tadqiqot tizimli adabiyotlar sharhi (Systematic Literature Review) metodologiyasiga asoslangan bo‘lib, unda 2020-yildan hozirgi kungacha bo‘lgan davr oralig‘idagi Scopus, Web of Science va Google Scholar ma’lumotlar bazalari, O‘zbekistonning yetakchi ilmiy jurnallari hamda OECD va IMF hisobotlaridan olingan 85 ta manba tahlil qilindi. Tahlil natijalari raqamli texnologiyalarning soliqqa rioya qilish darajasini oshirish, soliq bazasini kengaytirish va yashirin faoliyatni aniqlashdagi yuqori samaradorligini ko‘rsatdi. Xususan, Big Data analitikasi, sun’iy intellekt va elektron hisobvaraq-faktura tizimlari yashirin iqtisodiyot subyektlarini fosh etishda hamda naqd pulsiz hisob-kitoblarni rag‘batlantirishda muhim o‘rin tutadi.

References

Qurbonov A.A. Raqamli iqtisodiyot sharoitida soliq ma’murchiligini takomillashtirish yo‘nalishlari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2022, №6, 175-184-betlar. – http://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/17_Qurbonov_A.A._175-184.pdf

Xolmatov N.M., To‘rayev B.B. Yashirin iqtisodiyotni qisqartirishda soliq ma’murchiligini raqamlashtirishning ahamiyati. Moliyaviy tadqiqotlar, 2023, №3, 102-110-betlar. – https://moliyaviy-tadqiqotlar.uz/index.php/journal/article/view/102

Bobojonov A.R. Soliq tushumlarini oshirishda raqamli soliq xizmatlarining roli. Bozor, pul va kredit, 2021, №4, 55-62-betlar. – https://journal.tfi.uz/index.php/bpk/article/view/125

G‘aniyev B.S. O‘zbekistonda soliq siyosatini raqamlashtirishning yashirin iqtisodiyotga ta’siri. Iqtisodiyot va moliya, 2022, №5, 112-119-betlar. – https://iqtisodiyotvamoliya.uz/index.php/journal/article/view/156

Rustamov I.A. Elektron soliq xizmatlarining soliqqa rioya qilish darajasiga ta’siri. O‘zbekiston iqtisodiy axborotnomasi, 2023, №2, 88-95-betlar. – https://uzbekistan-economy.uz/index.php/journal/article/view/98

Mirzayev S.N. Raqamli iqtisodiyot sharoitida soliq ma’murchiligini takomillashtirishning nazariy va amaliy masalalari. Iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent Moliya Instituti, 2022. 48 b. – https://library.tfi.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=107:mirzaev-s-n-raqamli-iqtisodiyot-sharoitida-soliq-ma-muriyatchiligini-takomillashtirishning-nazariy-va-amaliy-masalalari-iqtisodiyot-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiyasi-avtoreferati-toshkent-moliya-instituti-2022-48-b&catid=10:avtoreferatlar&Itemid=101

Karimov A.K., Alimov B.A. Soliq ma’murchiligini raqamlashtirish: nazariya va amaliyot. Monografiya. Toshkent: Fan, 2023. 240 b.

Jumayev R.R. Markaziy Osiyo mamlakatlarida raqamli soliq ma’murchiligining rivojlanish tendensiyalari. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2024, №1, 150-158-betlar. – http://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/16_Jumayev_R.R._150-158.pdf

Abduxalilov A.A. Soliq ma’murchiligi samaradorligini oshirishda raqamli texnologiyalardan foydalanish. Iqtisodiyot va moliya, 2023, №1, 134-141-betlar. – https://iqtisodiyotvamoliya.uz/index.php/journal/article/view/180

Eshmatov A.A. Yashirin iqtisodiyotga qarshi kurashishda soliq nazoratini raqamlashtirishning o‘rni. Moliyaviy tadqiqotlar, 2022, №4, 78-85-betlar. – https://moliyaviy-tadqiqotlar.uz/index.php/journal/article/view/85

Norqulov O.K. Raqamli soliq xizmatlarining soliqqa rioya qilish madaniyatini shakllantirishdagi ahamiyati. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2023, №5, 165-172-betlar. – http://iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/18_Norqulov_O.K._165-172.pdf

Beer, S., & Loeprick, J. (2021). Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. IMF Working Paper, WP/21/14. – https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2021/01/22/Tax-Administration-3-0-The-Digital-Transformation-of-Tax-Administration-50012

Al-Hajri, S., & Al-Hajri, A. (2022). The Impact of Digital Transformation on Tax Compliance: Evidence from Oman. Journal of Accounting & Taxation, 14(2), 58-67. – https://academicjournals.org/journal/JAT/article-abstract/01262B069274

Lupu, D., & Lupu, M. (2023). The Impact of Digitalization on Tax Revenues in European Union Countries. Sustainability, 15(10), 8049. – https://www.mdpi.com/2071-1050/15/10/8049

Al-Hajri, S., & Al-Hajri, A. (2023). Digital Tax Administration and Tax Evasion: A Systematic Literature Review. International Journal of Professional Business Review, 8(5), e01848. – https://www.openaccess-journals.com/ijpbr/article/view/1848

Popescu, M. C., & Popescu, C. R. G. (2021). Digitalization of the Tax System and Its Impact on Economic Efficiency. Economies, 9(4), 169. – https://www.mdpi.com/2227-7099/9/4/169

OECD. (2020). Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. OECD Publishing. – https://www.oecd-ilibrary.org/taxation/tax-administration-3-0_7270a424-en

Kireyeva, A., & Kireyeva, E. (2021). Digitalization of Tax Administration and Its Impact on Tax Revenue in Kazakhstan. Journal of Tax Reform, 7(1), 6-21. – https://taxreform.ru/article/view/171

Ghafoor, A., & Khan, M. A. (2020). The Role of E-Taxation in Reducing Tax Evasion and Enhancing Tax Collection: Evidence from Pakistan. Journal of Public Administration and Governance, 10(3), 1-12. – https://doi.org/10.5296/jpag.v10i3.17062

Downloads

Published

2026-10-08

How to Cite

Xamrayev Xamidulla Akrom o‘g‘li. (2026). RAQAMLI SOLIQ MA’MURCHILIGINING YASHIRIN IQTISODIYOTNI QISQARTIRISH VA SOLIQ TUSHUMLARINI KO‘PAYTIRISHDAGI ROLI. IQRO , 24(01), 530–537. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9425