"AVESTO"DAGI ADABIY-NAZARIY TAFAKKURNING ASOSIY XUSUSIYATLARI
Keywords:
Avesto, adabiy-nazariy tafakkur, mifopoetika, Gatlar, Yashtlar, Sharq estetikasi, sinkretizmAbstract
Ushbu ilmiy maqolada bashariyatning eng qadimgi yozma yodgorliklaridan biri hisoblangan "Avesto" matnlarida aks etgan adabiy-nazariy tafakkurning genezisi, tipologik xususiyatlari va poetik qonuniyatlari tadqiq etilgan. Maqolaning dolzarbligi o‘zbek adabiyoti tarixi va estetik tafakkuri ildizlarini fundamental tahlil qilish, qadimiy matnlarning janrlar tizimi va poetik asbob-uskunalarini zamonaviy matnshunoslik mezonlari asosida qayta baholash zarurati bilan belgilanadi. Maqolada yodgorlik tarkibidagi "Gat", "Yasht", "Visperad" va "Vendidad" kabi qismlarning badiiy arxitektonikasi, ulardagi mifopoetik tafakkur, ramzlar va metaforalar tizimi atroflicha yoritilgan. Shuningdek, qadimiy Sharq poetikasi va gumanitar tafakkurining konseptual asoslari bo‘lgan "Ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal" falsafasining adabiy-estetik ideal sifatidagi o‘rni ochib berilgan. "Avesto" matnlaridagi sinkretik xarakter, lirik va epik unsurlarning qorishiqligi hamda ritmik-musiqiy tuzilish (alliteratsiya va assonans) masalalari ilmiy muomalaga kiritilgan yangi adabiyotlar prizmasi orqali muhokama qilinadi.
References
Avesto. Tarixiy-adabiy yodgorlik / Asqar Mahkam tarjimasi. – Toshkent: Sharq, 2021.
Isxoqov M. Avestoshunoslik mantiqi. – Toshkent: Davr, 2022.
Homidov H. Avesto fayzlari. – Toshkent: Adabiyot, 2020.
Rahmonov N. O‘zbek adabiyoti ildizlari. – Toshkent: Fan, 2023.
Steblin-Kamenskiy I. M. Avesta: Izbrannye gimny (Gaty). – Moskva: Nauka, 2018.
Lommel H. Die Yäshts des Avesta (Avesto Yashtlari). – Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2019.
Duchesne-Guillemin J. The Hymns of Zarathustra (Zardosht madhiyalari). – London: Wisdom Books, 2017.
Geldner K. F. Avesta: The Sacred Books of the Parsis. – Stuttgart: Kohlhammer, 2018.
Rypka J. History of Iranian Literature. – Dordrecht: Reidel Publishing Company, 2017.
Avesta.org– Digital Archive of Zoroastrian Texts (Avesto matnlarining raqamli arxivi), 2025.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo