"AVESTO"DAGI ADABIY-NAZARIY TAFAKKURNING ASOSIY XUSUSIYATLARI

Authors

  • Qarshiboyeva Dildora Shavkat qizi Jizzax davlat pedagogika universiteti O'zbek tili va adabiyoti mutaxassisligi 2-kurs magistranti

Keywords:

Avesto, adabiy-nazariy tafakkur, mifopoetika, Gatlar, Yashtlar, Sharq estetikasi, sinkretizm

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada bashariyatning eng qadimgi yozma yodgorliklaridan biri hisoblangan "Avesto" matnlarida aks etgan adabiy-nazariy tafakkurning genezisi, tipologik xususiyatlari va poetik qonuniyatlari tadqiq etilgan. Maqolaning dolzarbligi o‘zbek adabiyoti tarixi va estetik tafakkuri ildizlarini fundamental tahlil qilish, qadimiy matnlarning janrlar tizimi va poetik asbob-uskunalarini zamonaviy matnshunoslik mezonlari asosida qayta baholash zarurati bilan belgilanadi. Maqolada yodgorlik tarkibidagi "Gat", "Yasht", "Visperad" va "Vendidad" kabi qismlarning badiiy arxitektonikasi, ulardagi mifopoetik tafakkur, ramzlar va metaforalar tizimi atroflicha yoritilgan. Shuningdek, qadimiy Sharq poetikasi va gumanitar tafakkurining konseptual asoslari bo‘lgan "Ezgu fikr, ezgu so‘z, ezgu amal" falsafasining adabiy-estetik ideal sifatidagi o‘rni ochib berilgan. "Avesto" matnlaridagi sinkretik xarakter, lirik va epik unsurlarning qorishiqligi hamda ritmik-musiqiy tuzilish (alliteratsiya va assonans) masalalari ilmiy muomalaga kiritilgan yangi adabiyotlar prizmasi orqali muhokama qilinadi.

References

Avesto. Tarixiy-adabiy yodgorlik / Asqar Mahkam tarjimasi. – Toshkent: Sharq, 2021.

Isxoqov M. Avestoshunoslik mantiqi. – Toshkent: Davr, 2022.

Homidov H. Avesto fayzlari. – Toshkent: Adabiyot, 2020.

Rahmonov N. O‘zbek adabiyoti ildizlari. – Toshkent: Fan, 2023.

Steblin-Kamenskiy I. M. Avesta: Izbrannye gimny (Gaty). – Moskva: Nauka, 2018.

Lommel H. Die Yäshts des Avesta (Avesto Yashtlari). – Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2019.

Duchesne-Guillemin J. The Hymns of Zarathustra (Zardosht madhiyalari). – London: Wisdom Books, 2017.

Geldner K. F. Avesta: The Sacred Books of the Parsis. – Stuttgart: Kohlhammer, 2018.

Rypka J. History of Iranian Literature. – Dordrecht: Reidel Publishing Company, 2017.

Avesta.org– Digital Archive of Zoroastrian Texts (Avesto matnlarining raqamli arxivi), 2025.

Downloads

Published

2026-10-08

How to Cite

Qarshiboyeva Dildora Shavkat qizi. (2026). "AVESTO"DAGI ADABIY-NAZARIY TAFAKKURNING ASOSIY XUSUSIYATLARI. IQRO , 24(01), 575–580. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9436