“BOBURNOMA” TIL BOYLIGI VA UNING O‘ZBEK ADABIY TILI TARAQQIYOTIDAGI O‘RNI

Authors

  • Mahmudov Muhammaddiyor Ma’murjon o‘g‘li Andijon davlat chet tillari instituti talabasi
  • Axunov Muqumjon Muhammadaminovich Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), professor

Keywords:

“Boburnoma”, Zahiriddin Muhammad Bobur, til boyligi, eski o‘zbek adabiy tili, leksik qatlam, so‘z yasalishi, sheva, terminologiya, uslub, nasr tili

Abstract

Maqolada Zahiriddin Muhammad Boburning “Boburnoma” asari til boyligi va uning o‘zbek adabiy tili taraqqiyotidagi o‘rni tahlil qilinadi. Asar matni, uning ilmiy-tanqidiy nashrlari va tarjimalari hamda tarixiy grammatika va leksikologiyaga oid tadqiqotlar asosida “Boburnoma”ning tilga qo‘shgan hissasi oltita asosiy yo‘nalishda aniqlandi: leksik qatlamlarning boyligi, so‘z yasalishining faolligi, jonli xalq tiliga yaqinlik va sheva unsurlarining aks etishi, soha terminologiyasining tizimli qo‘llanishi, tasviriy vositalar va uslubning soddaligi hamda adabiy til me’yorlarining barqarorlashuvi. Asarda turkiy asosning yetakchiligi, arab va fors o‘zlashmalarining turkiy grammatikaga bo‘ysundirilgani va Boburning “ravshan va pokiza alfoz” tamoyili o‘zbek nasriy adabiy tilining shakllanishiga asos bo‘lgani ko‘rsatildi. Ta’lim jarayonida “Boburnoma” matnidan foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berildi.

References

Zahiriddin Muhammad Bobur. Muxtasar / Nashrga tayyorlovchi S. Hasanov.- Toshkent: Fan, 1971.

Zahiriddin Muhammad Bobur. Boburnoma.- Toshkent: Yulduzcha, 1989.

Thackston W.M. The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor.- New York: Oxford University Press, 1996.

Alisher Navoiy. Muhokamat ul-lug‘atayn // Mukammal asarlar to‘plami. 20 jildlik.- Toshkent: Fan, 2000.- 16-jild.

O‘zbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida: O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-5850-son Farmoni, 2019-yil 21-oktabr // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi [Elektron resurs].- URL: https://lex.uz

Beveridge A.S. The Bābur-nāma in English (Memoirs of Bābur).- London: Luzac & Co., 1922.

Бабур-наме. Записки Бабура / Пер. М.А. Салье.- Ташкент: Изд-во АН УзССР, 1958.

Mano E. Bābur-nāma (Vaqāyi‘): Critical Edition Based on Four Chaghatay Texts with Introduction and Notes.- Kyoto: Shokado, 1995.

Dale S.F. The Garden of the Eight Paradises: Bābur and the Culture of Empire in Central Asia, Afghanistan and India (1483–1530).- Leiden; Boston: Brill, 2004.

Zahiriddin Muhammad Bobur. Boburnoma.- Toshkent: Sharq, 2002.- 336 b.

Abdurahmonov G‘., Shukurov Sh. O‘zbek tilining tarixiy grammatikasi.- Toshkent: O‘qituvchi, 1973.

Eckmann J. Chagatay Manual.- Bloomington: Indiana University; The Hague: Mouton, 1966.

O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik.- Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.

Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati (turkiy so‘zlar).- Toshkent: Universitet, 2000.

Rustamov A. So‘z xususida so‘z.- Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1987.

Downloads

Published

2026-10-08

How to Cite

Mahmudov Muhammaddiyor Ma’murjon o‘g‘li, & Axunov Muqumjon Muhammadaminovich. (2026). “BOBURNOMA” TIL BOYLIGI VA UNING O‘ZBEK ADABIY TILI TARAQQIYOTIDAGI O‘RNI. IQRO , 24(01), 585–590. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9439