VOYAGA YETMAGANLARGA NISBATAN ZO‘RAVONLIKNING SHAKLLANISHIDA IJTIMOIY STEREOTIPLAR VA PSIXOLOGIK USTANOVKALARNING TA’SIR MEXANIZMLARI

Authors

  • Xaydarova Dildoraxon Bunyodjon qizi Andijon davlat universiteti Ijtimoiy fanlar kafedrasida oʻqituvchi

Keywords:

voyaga yetmaganlar, zo‘ravonlik, ijtimoiy stereotip, psixologik ustanovka, ijtimoiy me’yor, jismoniy jazo, tarbiyaviy qarash, profilaktika

Abstract

Maqolada voyaga yetmaganlarga nisbatan zo‘ravonlikning yuzaga kelishi va takrorlanishida ijtimoiy stereotiplar hamda psixologik ustanovkalarning o‘rni nazariy jihatdan o‘rganiladi. Jismoniy jazoni tarbiyaviy vosita deb qabul qilish, bolaning fikrini qadrsizlantirish, oilaviy muammolarni yashirish va kattalar hokimiyatini mutlaqlashtirish kabi tasavvurlarning xulq-atvorga ta’siri tahlil qilinadi. Rejalashtirilgan xulq-atvor, ijtimoiy o‘rganish va ekologik yondashuvlar asosida stereotipdan zo‘ravonlik xavfigacha bo‘lgan oraliq mexanizmlar tizimlashtiriladi. Ish mavjud ilmiy adabiyotlar tahliliga asoslangan bo‘lib, yangi empirik kuzatuv natijasi sifatida talqin etilmaydi. Zo‘ravonlikni oqlovchi qarashlarni o‘zgartirish, ijobiy tarbiya me’yorlarini mustahkamlash va bolalar uchun xavfsiz murojaat muhitini yaratish bo‘yicha nazariy takliflar ishlab chiqiladi.

References

World Health Organization. INSPIRE: Seven Strategies for Ending Violence Against Children. Geneva: WHO; 2016. ISBN 9789241565356.

Ajzen I. The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes. 1991;50(2):179–211. DOI: 10.1016/0749-5978(91)90020-T.

Bandura A. Social Learning Theory. Englewood Cliffs: Prentice Hall; 1977.

Belsky J. Child maltreatment: An ecological integration. American Psychologist. 1980;35(4):320–335. DOI: 10.1037/0003-066X.35.4.320.

Gershoff E.T., Grogan-Kaylor A. Spanking and child outcomes: Old controversies and new meta-analyses. Journal of Family Psychology. 2016;30(4):453–469. DOI: 10.1037/fam0000191.

World Health Organization. INSPIRE Handbook: Action for Implementing the Seven Strategies for Ending Violence Against Children. Geneva: WHO; 2018. ISBN 9789241514095.

Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Cambridge: Harvard University Press; 1979.

Gershoff E.T., Grogan-Kaylor A. Race as a moderator of associations between spanking and child outcomes. Family Relations. 2016;65(3):490–501. DOI: 10.1111/fare.12205.

Downloads

Published

2026-10-09

How to Cite

Xaydarova Dildoraxon Bunyodjon qizi. (2026). VOYAGA YETMAGANLARGA NISBATAN ZO‘RAVONLIKNING SHAKLLANISHIDA IJTIMOIY STEREOTIPLAR VA PSIXOLOGIK USTANOVKALARNING TA’SIR MEXANIZMLARI. IQRO , 24(01), 667–672. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9456