ИЖРО ИШ ЮРИТУВИДА ВИРТУАЛ АКТИВЛАРНИ УНДИРУВ ҚАРАТИЛАДИГАН МУЛК ТАРКИБИГА КИРИТИШНИНГ НАЗАРИЙ-КОНЦЕПТУАЛ ЖИҲАТЛАРИ

Authors

  • Тўхтасинов Мухамадрасул Мухитдин ўғли Ҳуқуқни муҳофаза қилиш академияси магистратура тингловчиси

Keywords:

ижро иш юритуви, виртуал актив, ундирув қаратиладиган мулк, электрон назорат, кастодиал ва нокастодиал ҳамён, мажбурий ижро, хусусий калит, ундирув навбати

Abstract

Ушбу тадқиқотда ижро иш юритувида виртуал активларни ундирув қаратиладиган мулк таркибига киритишнинг назарий-концептуал жиҳатлари таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан «қарздорнинг мол-мулки» ва «ундирув қаратиладиган мулк» тушунчаларининг ўзаро нисбати таҳлил қилиниб, рақамли активларни ундирув объекти сифатида тан олишнинг бешта фундаментал мезони (иқтисодий қиймат, муомалага лаёқатлилик, бегоналаштириш мумкинлиги, идентификация қилиш ва назоратни исботлаш) асослаб берилган. Тадқиқотда кастодиал ва нокастодиал ҳамёнлардаги активларга ундирув қаратишнинг фарқли процессуал хусусиятлари очиб берилиб, анъанавий ашёвий «эгалик қилиш» ўрнига «электрон назорат» (control) тушунчасини марказий мезон сифатида жорий этиш таклиф қилинган.

References

Financial Action Task Force (FATF). Updated Guidance for a Risk-Based Approach to Virtual Assets and Virtual Asset Service Providers. – Paris: FATF, 2021.

UNIDROIT. Principles on Digital Assets and Private Law. – Rome: International Institute for the Unification of Private Law, 2023.

Regulation (EU) 2023/1114 of the European Parliament and of the Council of 31 May 2023 on markets in crypto-assets (MiCA) // Official Journal of the European Union. L 150, 09.06.2023.

Uniform Commercial Code (UCC) Article 12 – Controllable Electronic Records // Uniform Law Commission & American Law Institute, 2022.

Ўзбекистон Республикасининг Fuqarolik kodeksi // Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1996 й., 2-сонга илова.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 27 апрелдаги "Ўзбекистон Республикаси Президентининг айрим ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида"ги ПФ-121-сон Фармони // Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi, 28.04.2022 y., 06/22/121/0358-son.

Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги, Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги, Бош прокуратурасининг 2024 йил 25 декабрдаги "Терговга қадар текширувни амалга оширишда ва жиноятларни тергов қилиш давомида аниқланган крипто-активларни олиб қўйиш, хатлаш, сақлаш ҳамда topshirish tartibi тўғрисидаги йўриқномани тасдиқлаш ҳақида"ги қарори (рўйхат рақами 3591) // Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi, 28.12.2024 y., 10/24/3591/1002-son.

Ўзбекистон Республикаси Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги директорининг 2022 йил 15 августдаги "Крипто-биржада крипто-активлар савдоларини амалга ошириш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида"ги буйруғи (рўйхат рақами 3379) // Qonunchilik ma'lumotlari milliy bazasi, 15.08.2022 y., 10/22/3379/0743-son.

Ўзбекистон Республикасининг 2026 йил 21 январдаги "Сунъий интеллектни қўллаш орқали юзага келадиган муносабатлар тартибга солиниши муносабати билан Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига қўшимча ва ўзгартиришлар киритиш тўғрисида"ги ЎРҚ-1115-сон Қонуни // LEX.UZ.

Ярков В.В. Исполнительное производство: Учебник. – М.: Статут, 2020. – 544 с.

Валеев Д.Х. Исполнительное производство: Учебник для вузов. – СПб.: Питер, 2010. – 400 с.

Мамасиддиқов М.М. Ўзбекистон Республикасида фуқаролик процессуал ва ижро ҳуқуқи: муаммолар ва ривожланиш истиқболлари. Monografiya. – Тошкент: ТДЮУ, 2018. – 280 б.

Зокиров И.Б. Фуқаролик ҳуқуқи. I қисм. Дарслик. – Тошкент: ТДЮИ, 2006. – 432 б.

Раҳмонқулов Ҳ.Р. Мажбурият ҳуқуқи (умумий қоидалар). – Тошкент: ТДЮИ, 2005. – 345 б.

Абдиҳакимов Ф.З. Сунъий интеллектнинг фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлардаги ўрнини таснифлаш муаммолари // Юрист ахборотномаси – Вестник юриста. – 2026. – № 4. – Б. 84–92.

Незнамов А.В. О проблемах анонимности и приватности криптовалюты в исполнительном производстве // Актуальные проблемы российского права. – 2025. – Vol. 126, No. 2. – С. 91–102.

Рожкова М.А. Цифровые активы и виртуальное имущество: как соотносятся эти понятия // Закон.ру, 2019.

Гуреев В.А. Исполнительное производство: Учебник. – М.: Юрайт, 2021. – 452 с.

Долгиева М.М., Волеводз А.Г. Уголовная политика в сфере конфискации криптовалюты в России, ЕС и США // Цифровое право (Digital Law Journal). – 2025. – Т. 6, № 1. – С. 20–34.

Sadzevičius M., Pranevičienė K., Gaubienė N. Recovery of Digital Assets and Cryptocurrencies in Civil Enforcement Proceedings: Key Challenges // Prawo i Więź. – 2025. – Vol. 55, No. 1. – P. 216–234.

van Erp S. Ownership of Digital Assets and the Numerus Clausus of Legal Objects // Maastricht European Private Law Institute Working Paper. – 2017. – No. 6.

Lehavi A. Property Law in a Globalizing World. – Cambridge: Cambridge University Press, 2019. – 280 p.

Санникова Л.В., Харитонова Ю.С. Цифровые активы: правовой анализ. Монография. – М.: 4 Принт, 2020. – 304 с.

Белых В.С., Болобонова М.О. Проблемы определения правового режима криптовалют // Журнал предпринимательского и корпоративного права. – 2019. – № 3. – С. 23–28.

Ўзбекистон Республикасининг "Суд ҳужжатлари ва бошқа органлар ҳужжатларини ижро этиш тўғрисида"ги Қонуни // Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2001 й., 11-12-сон, 218-модда.

Downloads

Published

2026-10-10

How to Cite

Тўхтасинов Мухамадрасул Мухитдин ўғли. (2026). ИЖРО ИШ ЮРИТУВИДА ВИРТУАЛ АКТИВЛАРНИ УНДИРУВ ҚАРАТИЛАДИГАН МУЛК ТАРКИБИГА КИРИТИШНИНГ НАЗАРИЙ-КОНЦЕПТУАЛ ЖИҲАТЛАРИ. IQRO , 24(01), 729–738. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9474