TEMIR YO‘L TRANSPORTINING IQTISODIY BARQARORLIGINI TA’MINLASH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Usmonov Shermuhammad Xaydar o‘g‘li Toshkent davlat transport universiteti

Keywords:

temir yo‘l transporti, iqtisodiy barqarorlik, moliyaviy barqarorlik, daromadlar, xarajatlar, rentabellik, tannarx, pul oqimi, moliyaviy xavf, aktivlardan foydalanish samaradorligi

Abstract

Mazkur maqolada temir yo‘l transporti korxonalarining iqtisodiy barqarorligini ta’minlash mexanizmlarini takomillashtirishning nazariy va metodologik asoslari tadqiq etilgan. Temir yo‘l korxonalarining iqtisodiy barqarorligi daromadlar va xarajatlar muvozanati, operatsion rentabellik, pul oqimlarining yetarliligi, qarz majburiyatlarini bajarish imkoniyati hamda asosiy fondlarni takror ishlab chiqarish salohiyati bilan uzviy bog‘liqlikda ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda moliyaviy-iqtisodiy tahlil, ko‘rsatkichlarni tizimli baholash, qiyosiy tahlil va iqtisodiy-mantiqiy umumlashtirish usullaridan foydalanish yondashuvi ishlab chiqilgan. Temir yo‘l korxonalarining iqtisodiy barqarorligiga ta’sir ko‘rsatuvchi ichki va tashqi omillar tasniflangan hamda ularni boshqarishning integratsiyalashgan mexanizmi taklif etilgan. Mazkur mexanizm xarajatlarni faoliyat turlari bo‘yicha hisobga olish, xizmatlar tannarxini aniqlashtirish, daromad manbalarini diversifikatsiya qilish, aktivlardan foydalanish samaradorligini oshirish va moliyaviy xatarlarni monitoring qilishni qamrab oladi. Tadqiqot natijalari temir yo‘l transporti korxonalarida moliyaviy boshqaruv sifatini oshirish va uzoq muddatli iqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashga qaratilgan amaliy tavsiyalarni ishlab chiqishga xizmat qiladi.

References

Iskandarov, K. (2025). Temir yo‘l vokzallarida qo‘shimcha xizmatlar rivojlanishi: iqtisodiy samaradorlik va moliyaviy barqarorlik omili. Muhandislik va iqtisodiyot, 3(9). https://muhandislik-iqtisodiyot.uz/index.php/journal/article/view/999 .

Samandarov, D. (2026). Xususiy kapitalni jalb qilish va DXSH vositalari asosida temir yo‘l transportining moliyaviy barqarorligini ta’minlash mexanizmlari. Ilg‘or iqtisodiyot va pedagogik texnologiyalar, 3(1), 403–409. https://doi.org/10.60078/3060-4842-2026-vol3-iss1-pp403-409 .

Bobojonova, Z. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJning singulyar va barqarorlik ko‘rsatkichlari tahlili. Green Economy and Development. https://www.yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz/journal/index.php/GED/article/view/10921 .

O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 27-noyabrdagi O‘RQ-1006-son “Temir yo‘l transporti to‘g‘risida”gi Qonuni. https://lex.uz/docs/-7239390 .

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 10-oktabrdagi PQ-329-son “O‘zbekiston Respublikasi temir yo‘l transporti sohasini tubdan isloh qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. https://lex.uz/uz/acts/-6631602 .

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Temir yo‘l transportida tashilgan yuklar hajmi (yillik). SIAT rasmiy statistika bazasi. https://siat.stat.uz/data/525/

O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 27-noyabrdagi O‘RQ-1006-son “Temir yo‘l transporti to‘g‘risida”gi Qonuni. 32-modda. https://lex.uz/uz/acts/-7239390

“O‘zbekiston temir yo‘llari” AJ. “O‘zbekiston temir yo‘llari” AJda tarif metodologiyasi muhokama qilindi. 20.08.2026. https://railway.uz/uz/informatsionnaya_sluzhba/novosti/38840/

Downloads

Published

2026-10-20

How to Cite

Usmonov Shermuhammad Xaydar o‘g‘li. (2026). TEMIR YO‘L TRANSPORTINING IQTISODIY BARQARORLIGINI TA’MINLASH MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH. IQRO , 24(01), 1067–1075. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9610