МАҲАЛЛАЛАРДА ХАВФСИЗ МУҲИТНИ ЯРАТИШГА ҚАРАТИЛГАН ҲУҚУҚИЙ МЕХАНИЗМЛАРНИ ҚЎЛЛАШ АМАЛИЁТИ
Keywords:
маҳалла, жамоат хавфсизлиги, ҳуқуқбузарликлар профилактикаси, маҳалла еттилиги, профилактика инспектори, ижтимоий мослаштириш, прокурор назорати, рақамлаштириш, шахсга доир маълумотларAbstract
Мақолада Ўзбекистон маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратишга қаратилган ҳуқуқий механизмлар ва уларни қўллашнинг ташкилий шартлари таҳлил қилинади. Маҳалла ҳуқуқ-тартибот маскани, «маҳалла еттилиги», ижтимоий мослаштириш дастурлари ҳамда прокурор назоратининг ўзаро боғлиқлиги очиб берилади. Тадқиқотда норматив ҳужжатларни формал-юридик таҳлил қилиш, тизимли ёндашув ва очиқ статистик маълумотларни қиёслаш усулларидан фойдаланилади. Ҳуқуқий тартибга солишдаги янгиланишлар ҳисобга олиниб, профилактика натижаларини баҳолаш, идоралараро ахборот алмашинуви ва фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш масалалари муҳокама этилади. Маҳалла хавфсизлик профилини такомиллаштириш, ижтимоий ёрдамнинг узлуксизлигини таъминлаш ва натижага асосланган назоратни кучайтириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилади.
References
Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. 2023 йил 30 апрелда референдумда қабул қилинган янги таҳрир, кейинги ўзгартишлар билан // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/6445145.
Ўзбекистон Республикасининг «Ҳуқуқбузарликлар профилактикаси тўғрисида»ги 2014 йил 14 майдаги ЎРҚ-371-сон Қонуни // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/2387357.
Ўзбекистон Республикасининг «Ички ишлар органлари тўғрисида»ги 2016 йил 16 сентябрдаги ЎРҚ-407-сон Қонуни // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/3027843.
Ўзбекистон Республикасининг «Прокуратура тўғрисида»ги Қонуни. 2001 йил 29 августдаги 257-II-сон Қонун билан тасдиқланган янги таҳрир // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/106197.
Ўзбекистон Республикасининг «Шахсга доир маълумотлар тўғрисида»ги 2019 йил 2 июлдаги ЎРҚ-547-сон Қонуни // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/4396419.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ички ишлар органларининг жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва жиноятчиликка қарши курашиш соҳасидаги фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича қўшимча ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида»ги 2021 йил 2 апрелдаги ПҚ-5050-сон қарори // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/5353841.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Маҳалла институтининг жамиятдаги ролини тубдан ошириш ва унинг аҳоли муаммоларини ҳал этишда биринчи бўғин сифатида ишлашини таъминлашга қаратилган чора-тадбирлар тўғрисида»ги 2023 йил 21 декабрдаги ПФ-209-сон Фармони // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/6705763.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Маҳаллабай ишлашга масъул бўлган шахслар фаолиятини ва ҳамкорлигини самарали таъминлаш ҳамда «Маҳалла еттилиги» фаолиятини ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 2024 йил 15 мартдаги 137-сон қарори // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/6840781.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «“Обод ва хавфсиз маҳалла” тамойили асосида маҳаллаларда ижтимоий профилактика тизими самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 2024 йил 30 ноябрдаги 801-сон қарори. 2025 йил 2 декабрдан кучини йўқотган // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/7243832.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «2025 йилда республика маҳаллаларида хавфсиз муҳитни яратиш ва ҳуқуқбузарликларнинг барвақт олдини олиш тизими самарадорлигини янада ошириш бўйича чора-тадбирлар тўғрисида»ги 2025 йил 3 январдаги ПҚ-1-сон қарори // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/7330260.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Жамоат тартибини сақлаш, жамоат хавфсизлигини таъминлаш ва ҳуқуқбузарликлар профилактикаси соҳасидаги Ҳукумат қарорларини тизимлаштириш тўғрисида»ги 2025 йил 1 декабрдаги 754-сон қарори // Қонунчилик маълумотлари миллий базаси. URL: https://lex.uz/docs/7872510.
Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси. Ro‘yxatga olingan jinoyatlar soni (hududlar bo‘yicha). 2023–2025 йиллар бўйича кўрсаткичлар // Расмий статистик маълумотлар. URL: https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_800.pdf.
Неъматов Ж. Анализ преступности в Республике Узбекистан на основе открытых статистических данных: необходимость совершенствования мер предупреждения // Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations. 2026. Т. 7, № 1. С. 181–185. DOI: https://doi.org/10.47689/2181-1415-vol7-iss1-pp181-185.
North Carolina Department of Public Safety. Crime Prevention Through Environmental Design // Official website. URL: https://www.ncdps.gov/dps-services/crime-prevention/prevention-through-environmental-design.
Электрон манбаларга мурожаат қилинган сана: 28.10.2026. Норматив ҳужжатларнинг тегишли санада амал қилган таҳрирларидан фойдаланилди.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in IQRO — Scientific Methodological Journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC BY 4.0).
Authors retain copyright and grant the journal the right of first publication.
Users may read, download, copy, distribute, print, search, or link to the full texts of articles, provided that the original authors and the journal are properly cited.
Published materials may be used, distributed, and reproduced in any medium, provided that the original work is properly cited.



Uzbekistan
Türkiye
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Turkmenistan
Azerbaijan
India
Republic of Korea
Japan
United States of America
Kosovo