BOSHLANG‘ICH SINF TABIIY FAN DARSLIKLARIDA TADQIQOTCHILIK KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRUVCHI TOPSHIRIQLAR TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Xikmatova Muslima sayfullayevna Osiyo xalqaro universiteti magistranti

Keywords:

boshlang‘ich ta’lim, tabiiy fanlar, yangi avlod darsliklari, tadqiqotchilik ko‘nikmalari, TIMSS, kompetensiyaviy yondashuv, mashq daftarlari, amaliy topshiriqlar, tabiiy-ilmiy savodxonlik, xalqaro tajriba, Finlandiya, Singapur

Abstract

Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf tabiiy fan darsliklarida tadqiqotchilik ko‘nikmalarini rivojlantiruvchi topshiriqlar tizimini takomillashtirish masalasi yoritilgan. Unda yangi avlod darsliklarining mazmun-mohiyati, ularning ustuvor jihatlari hamda TIMSS xalqaro baholash dasturi talablariga muvofiq shakllantirilgan topshiriqlarning o‘quvchilar bilimini rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Xususan, kompetensiyaviy yondashuv asosida ishlab chiqilgan topshiriqlar o‘quvchilarni atrof-muhit hodisalarini kuzatish, tabiatdagi jarayonlarni anglash, savollar qo‘yish, mustaqil fikrlash va muammolarga yechim topishga undashi bilan ahamiyatlidir. Shuningdek, so‘nggi yillarda ta’lim jarayoniga mashq daftarlarining joriy etilishi tabiiy fanlarni o‘qitishda nazariy bilimlarni amaliy faoliyat bilan uyg‘unlashtirish imkoniyatini kengaytirdi. Mashq daftarlarida berilgan topshiriqlar orqali o‘quvchilarning kuzatish, tajriba o‘tkazish, amaliy ishlarni bajarish, yasash, modellashtirish va ijodiy fikrlash qobiliyatlari rivojlantiriladi. Bundan tashqari, yangi avlod darsliklarini yaratishda ta’lim sohasida o‘ziga xos tajribaga ega bo‘lgan Finlandiya va Singapur kabi davlatlarning ilg‘or pedagogik yondashuvlari hamda darslik yaratish tajribalaridan foydalanish masalalariga e’tibor qaratilgan. Mazkur yondashuvlar boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida tabiiy-ilmiy savodxonlikni shakllantirish va tadqiqotchilik ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi.

References

Me’yoriy-huquqiy hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son.

O‘zbekiston Respublikasi umumiy o‘rta ta’limning davlat ta’lim standarti va tegishli o‘quv dasturlari.

II. Xalqaro ilmiy-metodik manbalar

Mullis, I.V.S., Martin, M.O., von Davier, M. (Eds.). TIMSS 2023 Assessment Frameworks. — Boston: TIMSS & PIRLS International Study Center, 2021.

Finnish National Agency for Education. National Core Curriculum for Basic Education 2014. — Helsinki, 2016.

Ministry of Education, Singapore. Science Teaching and Learning Syllabus: Primary. — Singapore, 2023.

Harlen, W. Teaching and Learning Primary Science. — London: SAGE Publications, 2015.

National Research Council. National Science Education Standards. — Washington, DC: National Academy Press, 1996.

Dewey, J. How We Think. — Boston: D.C. Heath & Co., 1910.

III. Internet manbalari

O‘zbekiston Respublikasi qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — https://lex.uz

TIMSS & PIRLS International Study Center. — https://timssandpirls.bc.edu

Finnish National Agency for Education. — https://www.oph.fi/en

Singapore Ministry of Education. — https://www.moe.gov.sg

Downloads

Published

2026-11-06

How to Cite

Xikmatova Muslima sayfullayevna. (2026). BOSHLANG‘ICH SINF TABIIY FAN DARSLIKLARIDA TADQIQOTCHILIK KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRUVCHI TOPSHIRIQLAR TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH. IQRO , 24(02), 120–128. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9788