MOLIYAVIY XATARLARNI BAHOLASH VA KORXONANIG BANDLIK EHTIMOLINI OLDINDAN BASHORAT QILISH MODELI

Authors

  • Mamadaliyev Firdavs G'olibjon o'g'li Samarqand iqtisodiyot va servis instituti Xalqaro iqtisodiy munosabatlar fakultet talabasi

Keywords:

moliyaviy xatar, bankrotlik ehtimoli, Z-hisob modeli, Altman modeli, Taffler modeli, to‘lov qobiliyati, likvidlik, moliyaviy barqarorlik, boshqaruv hisobi, moliyaviy tahlil.

Abstract

Zamonaviy bozor iqtisodiyoti va keskin raqobat sharoitida xo‘jalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy barqarorligini ta’minlash eng dolzarb vazifalardan biridir. Ushbu ilmiy maqolada korxonalar faoliyatida yuzaga keladigan moliyaviy xatarlarni o‘z vaqtida aniqlash va bashorat qilishning nazariy hamda amaliy jihatlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi korxonaning to‘lov qobiliyatini yo‘qotish va bankrotlikka uchrash ehtimolini oldindan bashorat qilishning zamonaviy modellarini o‘rganishdan iborat. Maqolada moliyaviy va boshqaruv hisobi ma’lumotlari asosida inqirozli holatlarni diagnostika qilish mexanizmlari yoritib berilgan. Xususan, xalqaro amaliyotda keng qo‘llaniladigan Edvard Altmanning besh omilli Z-hisob modeli va Richard Tafflerning to‘rt omilli modeli qiyosiy tahlil qilindi. Tadqiqot jarayonida korxonaning real moliyaviy hisobotlari asosida likvidlik va to‘lov qobiliyati ko‘rsatkichlari hisob-kitob qilindi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, moliyaviy xatarlarni aniq baholash uchun bir nechta bashorat modellaridan kompleks ravishda foydalanish maqsadga muvofiqdir. Olingan natijalar asosida korxonaning moliyaviy barqarorligini oshirish va inqirozning oldini olish yuzasidan amaliy takliflar ishlab chiqildi.

References

Xodiyev B.Yu., Vaxobov D.A. Moliyaviy tahlil. – Toshkent: "Iqtisod-Moliya", 2021. – 320 b

Pardaev M.Q., Qodirov A.X. Korxonalarda moliyaviy barqarorlik va xatarlarni boshqarish. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2022. – 248 b

To‘xliyev N. Korxona iqtisodiyoti va moliyaviy menejment. – Toshkent: "O‘zbekiston", 2020. – 304 b

Taffler R.J. Forecasting Company Failure in the UK Using Discriminant Analysis and Financial Ratio Data // Journal of the Royal Statistical Society. – 1984. – Vol. 147, Part 3. – P. 342–384.

Karimov A.A., Ismoilov B.T. Buxgalteriya hisobi va moliyaviy tahlil standartlari. – Toshkent: "Sharq", 2023. – 272 b.

Kovalev V.V. Finansoviy analiz: upravleniye kapitalom, vibor investitsiy, analiz otchetnosti. – Moskva: "Finansi i statistika", 2021. – 512 s.

Umarov S.R. Inqirozga qarshi boshqaruv va bankrotlikni prognozlash mexanizmlari. – Toshkent: "TIUE", 2024. – 195 b.

Altman E.I. Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy // Journal of Finance. – 1968. – Vol. 23, No. 4. – P. 589–609.

Downloads

Published

2026-11-16

How to Cite

Mamadaliyev Firdavs G'olibjon o'g'li. (2026). MOLIYAVIY XATARLARNI BAHOLASH VA KORXONANIG BANDLIK EHTIMOLINI OLDINDAN BASHORAT QILISH MODELI. IQRO , 24(02), 460–463. Retrieved from https://www.wordlyknowledge.uz/index.php/iqro/article/view/9900