PEDAGOGIK JARAYONDA INSON-SUN’IY INTELLEKT HAMKORLIGIGA ASOSLANGAN TARJIMA MODELI: TALABALARDA KOGNITIV VA METAKOGNITIV KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHNING INNOVATSION YONDASHUVI

Authors

  • Elgiza Sobirova Alibek qizi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti talabasi

Keywords:

tarjima ta’limi, pedagogik model, kognitiv kompetensiya, metakognitiv kompetensiya, inson-SI hamkorligi.

Abstract

Mazkur maqola zamonaviy tarjima ta’limi sharoitida sun’iy intellekt texnologiyalarining tobora keng qo‘llanilishi bilan bog‘liq pedagogik muammolar va imkoniyatlarni tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda tarjima faoliyatining o‘tmishi, bugungi holati va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlari qiyosiy yondashuv asosida ko‘rib chiqilib, tarjimon kasbining transformatsiyasi pedagogik nuqtayi nazardan baholanadi. Maqolada yosh va tajribali tarjimonlar o‘rtasida shakllanayotgan qarashlar farqi ilmiy va diplomatik yondashuv asosida tahlil qilinib, mazkur tafovutlar qarama-qarshilik emas, balki ta’lim jarayonini boyituvchi resurs sifatida talqin etiladi. Tadqiqot davomida tarjima ta’limida inson va sun’iy intellekt hamkorligiga asoslangan pedagogik model taklif etilib, uning talabalarning kognitiv va metakognitiv kompetensiyalarini shakllantirishdagi ahamiyati asoslab beriladi. Shuningdek, sun’iy intellektdan foydalanish bilan bog‘liq ehtimoliy xavflar tanqidiy tahlil qilinib, pedagogik nazorat va metodik yo‘naltirishning zarurligi ta’kidlanadi. Maqola natijalari tarjima ta’limini modernizatsiya qilish, kasbiy ong va mas’uliyatni mustahkamlash hamda inson omili va texnologik imkoniyatlar o‘rtasida muvozanatni ta’minlashga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.

References

García, I., & Pena, M. (2021). Artificial intelligence and translator training: Opportunities and challenges. Translation & Interpreting Studies, 16(2), 145–168.

Pym, A. (2019). Exploring translation technology: A cognitive perspective. Routledge.

O’Brien, S. (2018). Translation technology and pedagogy: Integrating AI tools in translator education. The Interpreter and Translator Trainer, 12(1), 1–19.

Kiraly, D. (2016). Toward a constructivist approach to translator education. John Benjamins Publishing Company.

Romero-Trillo, J. (2017). Machine translation and human translators: Collaborative models in the classroom. Translation Spaces, 6(1), 42–63.

Alves, F., & Vale, M. (2020). Cognitive and metacognitive strategies in translation pedagogy. Meta: Journal des traducteurs, 65(2), 295–314.

Bowker, L., & Fisher, D. (2010). Computer-aided translation: Tools and pedagogical approaches. John Benjamins Publishing Company.

Florio-Ruane, S., & deTar, J. (2020). Critical thinking in language education: Developing cognitive skills for professional translators. Language and Education, 34(4), 283–302.

Doherty, S., & O’Hagan, M. (2019). Translating with technology: The impact of AI on translator identity and practice. Translation & Interpreting Studies, 14(3), 356–374.

Tirkkonen-Condit, S., & Torres, M. (2017). Professional translator competence and generational differences: Bridging experience with innovation. The Translator, 23(2), 117–136.

Published

2026-01-30

Issue

Section

Articles