JANUBIY FARG‘ONA HUDUDIDA TARQALGAN DOCIOSTAURUS MAROCCANUS (THUNBERG, 1815) TURINING BIOEKOLOGIK XUSUSIYATLARI VA ENTOMOLOGIK MONITORING NATIJALARI
Keywords:
Dociostaurus maroccanus, bioekologiya, chigirtka, lichinka, monitoring, zarar yetkazuvchanlik, Farg‘ona vodiysi.Abstract
Mazkur maqolada Marokash chigirtkasi (Dociostaurus maroccanus Thunberg, 1815) ning Janubiy Farg‘ona hududidagi bioekologik holati va entomologik monitoring natijalari yoritilgan. Tadqiqot 2024–2025 yillarda Marg‘ilon, Satkak va Chimyon hududlarida olib borilgan dala kuzatuvlari va laboratoriya tahlillariga asoslangan. Turning lichinka bosqichlari, ko‘zacha morfologiyasi, oziqlanish spektri va tarqalish dinamikasi morfometrik usullar bilan baholandi. Lichinka yoshi mo‘ylov bo‘g‘imlari soni orqali aniqlandi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, qurg‘oqchil yillarda bu chigirtka turi ekinlarning 35–40% gacha hosilini yo‘q qilishi mumkin. Maqolada D.maroccanus ga qarshi kurash choralarini optimallashtirish uchun ilmiy asoslar taklif qilingan.
References
Худанов Ш. Энтомофауна Узбекистана. – Ташкент: Фан, 1998. – 112 с.
Ғоппоров Ф.А. Чигиткаларнинг Oʻzbekistonдаги тарқалиши ва зарари. – Қарши: Илм Зиё, 2002. – 87 б.
Тургунов М. Биология ва агроэкологияда ҳашаротларнинг ҳаракат моделлари. // Биология фанлари ахборотномаси. – 2019. – №3. – Б. 45–50.
Хасанов И., Рахматуллаев С. Массовый ущерб от Dociostaurus maroccanus в агроценозах. // Entomology Research. – 2018. – Т. 28, №2. – С. 66–74.
Mahmoud A., El-Ghareeb H., Reda E. Population genetics of Dociostaurus maroccanus across arid regions. // Journal of Insect Science. – 2020. – Vol. 12, No. 3. – P. 233–240. – DOI: https://doi.org/10.1093/jis/marocco2020.
O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish qo‘mitasi. Qishloq xo‘jaligi vazirligi bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan 2021–2025 yillar uchun chigirtkalarga qarshi kurash strategiyasi. – Toshkent, 2021. – 56 b.
Mahmoud A., El-Ghareeb H., Reda E. Population genetics of Dociostaurus maroccanus across arid regions. // Journal of Insect Science. – 2020. – Vol. 12, No. 3. – P. 233–240. – DOI: https://doi.org/10.1093/jis/marocco2020.
Roffey J., Magor J. Desert locust population dynamics. // Bulletin of Entomological Research. – 2003. – Vol. 93, No. 5. – P. 389–403. – DOI: https://doi.org/10.1079/BER2003254.
Uvarov B.P. Grasshoppers and Locusts: A Handbook of General Acridology. – Cambridge: Cambridge University Press, 1977. – Vol. 2. – 613 p.
Lecoq M., Zhang L. Biology and ecology of locusts and grasshoppers. // Insects. – 2019. – Vol. 10, No. 12. – Article 439. – DOI: https://doi.org/10.3390/insects10120439.