MARKAZIY OSIYODA OILAVIY QADRIYATLAR TRANSFORMATSIYASI: IJTIMOIY-MADANIY VA AXLOQIY TA’SIRLAR
Keywords:
Markaziy Osiyo, oila, transformatsiya, gender, milliy identitet, qadriyatlar, axloqiy tendensiyalar, ijtimoiy omillar.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada Markaziy Osiyoda oilaviy qadriyatlarning transformatsiyaga uchrash jarayoni ijtimoiy-madaniy, iqtisodiy va axloqiy omillar kesimida tahlil qilinadi. Mintaqada oila institutining o‘zgarishi modernizatsiya, global media, migratsiya, gender tenglik jarayoni va diniy-ma’naviy qadriyatlarning kuchayishi ta’sirida shakllanayotgan murakkab hodisa ekanligi ilmiy adabiyotlar va statistik ma’lumotlar asosida yoritiladi. Tadqiqot davomida oilaning an’anaviy modeli o‘rnini bosib borayotgan yangi yondashuvlar — individuallik, erkin tanlov, hamkorlik va raqamli madaniyatning ta’siri alohida tahlil qilinadi. Shuningdek, transformatsiya jarayonining salbiy oqibatlari — ajralgan oilalar, axloqiy me’yorlarning zaiflashuvi, gender ziddiyatlari, milliy identitet muammolari va psixologik beqarorlik masalalari ko‘rsatib o‘tiladi. Qolaversa, mintaqada barqaror oilaviy qadriyatlarni rivojlantirish uchun ta’lim, media savodxonlik, gender tenglik, migratsiya bilan bog‘liq ijtimoiy himoya va mahalliy madaniy qadriyatlarni zamonaviy sharoitga moslashtirish kabi yechimlar taklif etiladi.
References
Parsons, T. The Social System. New York: Free Press, 1955.
Giddens, A. The Transformation of Intimacy: Sexuality, Love and Eroticism in Modern Societies. Stanford University Press, 1992.
Castells, M. The Rise of the Network Society. Oxford: Blackwell Publishing, 2010.
UNFPA. Families in a Changing World: Global Trends and Regional Perspectives. United Nations Population Fund, 2022.
UN Women. Progress of the World’s Women in Central Asia. UN Women Regional Report, 2023.
UNESCO. Gender Equality in Education: Central Asia Regional Overview. Paris: UNESCO Publishing, 2022.
World Bank. Central Asia Gender Assessment. Washington D.C., 2021.
IOM (International Organization for Migration). Migration Trends in Central Asia. IOM Regional Report, 2021.
O‘zbekiston Respublikasi Sotsiologiya ilmiy-tadqiqot instituti. Oila va gender munosabatlarining transformatsiyasi bo‘yicha sotsiologik tadqiqot natijalari. Toshkent, 2023.
Qozog‘iston Respublikasi Milliy Statistika Byurosi. Demografik ko‘rsatkichlar bo‘yicha yillik hisobot. Ostona, 2024.
Karimov, N. Raqamli madaniyat va oilaviy munosabatlar: yoshlar qarashlari tahlili. – “Sotsiologiya” jurnali, №4, 2022.
Bekmuratova, S. Markaziy Osiyoda media ta’siri va oilaviy qadriyatlar. – “Ijtimoiy tadqiqotlar” jurnali, №2, 2023.
Rahmonova, M. Tojikistonda migratsiya va oilaviy barqarorlik. Dushanbe: Ilm nashriyoti, 2021.
Yusupova, S. Markaziy Osiyo jamiyatlarida gender rollari va oila. Toshkent: Fan va texnologiya, 2020.
Inglehart, R., & Welzel, C. Modernization, Cultural Change, and Democracy. Cambridge University Press, 2005.
Norris, P., & Inglehart, R. Sacred and Secular: Religion and Politics Worldwide. Cambridge University Press, 2011.
Mahalla va oila vazirligi. O‘zbekiston oilalarining ijtimoiy-demografik holati. Toshkent, 2023.
Downloads
Published
Versions
- 2026-02-09 (2)
- 2026-01-30 (1)