“DEVONU LUG‘ATIT TURK” ASARIDA RANG IFODALOVCHI LEKSEMALARNING LINGVOMADANIY, SEMANTIK VA USLUBIY TAHLILI
Keywords:
rang-tus sifatlari, Devonu lug‘atit turk, qadimgi turkiy til, semantika, uslubiy ma’no.Abstract
Mazkur maqolada Mahmud Qoshg‘ariyning “Devonu lug‘atit turk” asarida uchraydigan rang ifodalovchi leksemalar lingvistik va uslubiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda rang-tus bildiruvchi so‘zlarning semantik qirralari, ramziy va ko‘chma ma’nolari hamda ularning qadimgi turkiy til tizimidagi o‘rni yoritiladi. Rang leksemalarining narsa, holat, ruhiy kechinma va ijtimoiy tushunchalarni ifodalashdagi funksiyasi aniqlanib, ularning hozirgi o‘zbek tili bilan tarixiy-semantik uzviyligi ko‘rsatib beriladi.
References
Mahmud Qoshg‘ariy. (1960). Devonu lug‘atit turk. Toshkent: Fan.
Mahmud Qoshg‘ariy. (1961–1963). Devonu lug‘atit turk (Vols. 1–3). Toshkent: Fan.
Kononov, A. N. (1956). Grammatika drevnetyurkskogo yazyka. Moscow–Leningrad: Academy of Sciences of the USSR.
O‘zbek tilining izohli lug‘ati. (2006–2008). O‘zbek tilining izohli lug‘ati (Vols. 1–5). Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
Pardayev, Z. (2002). O‘zbek tilida sifatlarning semantik-uslubiy xususiyatlari. Toshkent: Fan.
Yo‘ldoshev, B. I. (1998). Badiiy nutqda rang-tus sifatlarining stilistik imkoniyatlari. Toshkent: Fan.
Matchanova, S. I. (2004). Rus va o‘zbek tillarida rang bildiruvchi so‘zlarning qiyosiy tahlili. Toshkent.
Aymurzayeva, A. (2007). Qoraqalpoq tilida sifat va sifatdoshlarning substantivasiyasi. Nukus.
G‘anixo‘jayeva, M. (2010). O‘zbek tilida rang bildiruvchi sifatlarning tarixiy taraqqiyoti. Toshkent.
Haqqul, I. (2015). Yana qora rang talqini haqida. O‘zbek tili va adabiyoti, (3), 45–50.
Rahmonov, D. (2019). Color symbolism and linguistic worldview in Turkic languages. Journal of Turkic Studies, 13(2), 45–58.
Tojimatov, H. (2020). O‘zbek tilida rang bildiruvchi sifatlarning semantik xususiyatlari. Filologiya masalalari, (4), 67–72.
Pardayev, Z., & Yusupov, K. (2021). Linguocultural aspects of color terms in Uzbek language. Til va adabiyot ta’limi, (2), 33–39.
Abdullaeva, N. (2022). Rang leksemalarining badiiy matndagi pragmatik funksiyalari. O‘zbek tili va adabiyoti, (5), 41–47.
Karimova, S. (2024). Semantic evolution of color terms in modern Uzbek language. Central Asian Linguistic Review, 6(1), 21–29.